Wiki BUWr - Wkład użytkownika [pl]

Przygotowanie plików do transkrypcji

2025-04-23T08:48:25Z

Eunika Kupis:

== Skanowanie ==
Obiekt przeznaczony do transkrypcji i umieszczenia w Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego powinien zostać zeskanowany w rozdzielczości co najmniej '''300 dpi''' oraz formacie '''TIFF'''. Publikacja powinna składać się z osobnych plików dla poszczególnych stron (lub jeden plik = jedna rozkładówka). Publikacje zeskanowane do pliku pdf nie będą mogły przejść poniższej procedury przygotowania do transkrypcji i trzeba będzie jej dokonać we własnym zakresie.

== Obróbka plików w Scan Tailor ==
Aby pliki mogły zostać poddane transkrypcji w TransLab należy poddać je wstępnej obróbce (m.in. wykonać podział stron). Przykładem darmowego oprogramowania, którym można takiej obróbki dokonać, jest Scan Tailor. 
Instrukcja oraz film instruktażowy w języku angielskim są dostępne [https://github.com/scantailor/scantailor/wiki tutaj.]

=== Pobranie i instalacja ===
Scan Tailor to darmowe oprogramowanie, które można pobrać z repozytorium [https://github.com/scantailor/scantailor/releases/tag/RELEASE_0_9_11_1 GitHub]. 
Aby ustalić wersję systemu Windows dostępną na komputerze, na którym ma zostać zainstalowane oprogramowanie, można skorzystać z następującej [https://support.microsoft.com/pl-pl/windows/32-bitowy-i-64-bitowy-system-windows-cz%C4%99sto-zadawane-pytania-c6ca9541-8dce-4d48-0415-94a3faa2e13d instrukcji.] 
Pobrany plik należy otworzyć, co uruchomi proces instalacji.
=== Rozpoczęcie projektu ===
Po uruchomieniu programu widoczne będą dwie możliwości rozpoczęcia pracy: "Nowy projekt" i "Otwórz projekt". Po wybraniu opcji "Nowy projekt" pojawi się następujące okno dialogowe:
[[Plik:Nowy projekt.jpg|ramka|centruj]]
Jako katalog wejścia należy wskazać folder, w którym znajdują się pliki zeskanowanej publikacji. Jako katalog wyjścia należy wskazać folder, w którym zostaną zapisane pliki po przetworzeniu przez Scan Tailor. 
Po wybraniu katalogu wejścia w ramce "Pliki spoza projektu" zostanie wyświetlona lista plików ze wskazanego folderu. Należy wybrać pliki, które mają się znaleźć w projekcie i przenieść je przy pomocy ">>" do ramki "Pliki w projekcie". Po przeniesieniu wszystkich plików należy zatwierdzić akcję przyciskiem "OK".
=== Układ funkcjonalności ===
Po uruchomieniu nowego projektu okno programu wygląda następująco:
[[Plik:Pierwszy widok.jpg|1000px|centruj]]
Lewy panel zawiera listę etapów przetwarzania, wraz z zaznaczeniem aktywnego etapu. Poniżej listy wyświetlane są akcje dostępne dla danego etapu. 
Prawy panel zawiera miniatury plików zawartych w projekcie. 
Na środku jest wyświetlany podgląd aktualnie przetwarzanego pliku.
=== Obróbka plików ===
Przetwarzanie plików w programie odbywa się w sześciu etapach. Na każdym z nich istnieje możliwość pracy na każdym pliku z osobna lub wybrania parametrów dla jednego pliku i zastosowania ich dla wszystkich pozostałych.
==== Popraw orientację ====
W pierwszym etapie prac dokonuje się poprawy orientacji, to znaczy obrotów obrazu o krotność 90° (korekta ewentualnych nierówności na skanie jest możliwa później). Służą do tego przyciski strzałek na lewym panelu programu. Po wykonaniu odpowiedniej akcji można wybrać opcję "Zastosuj do..." i zaznaczyć, które strony mają zostać przekształcone w zadany sposób.
==== Dziel strony ====
Drugi etap to dzielenie skanów na osobne strony. Program dokonuje podziału automatycznie, jednak wskazane jest sprawdzenie, czy zostało ono wykonane prawidłowo dla poszczególnych stron. W celu rozpoczęcia automatycznego dzielenia stron należy kliknąć przycisk "play" przy oznaczeniu etapu na lewym panelu programu:
[[Plik:Play.jpg|ramka|centruj]]
Ręcznej korekty można dokonać poprzez przeciągnięcie linii podziału na podglądzie pliku (przesuwana jest wtedy cała linia, bez zmiany jej orientacji) lub przeciągnięcie końców linii (umożliwia wykonanie podziału pod kątem, w przypadku niewypoziomowanych skanów).
==== Obróć ====
Trzeci etap pozwala na zredukowanie nierówności tekstu powstałych w wyniku błędów drukarskich lub problemów podczas skanowania. Podobnie jak w przypadku podziału stron, program dokonuje korekty automatycznie po kliknięciu przycisku "play". Ewentualne poprawienie rezultatów jest możliwe poprzez ręczne przeciągnięcie znaczników na podglądzie pliku lub wpisanie pożądanej wartości w lewym panelu programu.
==== Wybierz zawartość ====
Czwarty etap polega na wskazaniu obszarów zawierających treść. Wybranie zawartości można przeprowadzić ręcznie (przy pomocy ramki na podglądzie poszczególnych stron) lub program może wykonać rozpoznanie automatycznie. Względem wybranych obszarów zostaną dodane marginesy w kolejnym etapie przetwarzania. 
Drugim wariantem jest skorygowanie obszarów z zawartością w taki sposób, aby miały mniej więcej ten sam rozmiar. W praktyce będzie to oznaczało rozciągnięcie ich w górę lub w dół na stronach o kolumnach opuszczonych lub szpicowych. Pozwoli to na automatyczne dodanie marginesów w kolejnym kroku.
==== Marginesy ====
Piąty etap to ustalenie wielkości marginesów dla poszczególnych stron. Wykonanie tej akcji w sposób automatyczny może skutkować przekłamaniami w układzie graficznym (zwłaszcza w przypadku kolumn opuszczonych i szpicowych). W związku z tym zaleca się wskazanie marginesów ręcznie poprzez przeciągnięcie brzegów ramki dla każdej ze stron w taki sposób, aby brzegi marginesów pokrywały się z brzegami kart widocznymi na skanach. Należy pamiętać, aby na lewym panelu odznaczyć opcję blokady wartości, aby możliwe było ustawienie różnych szerokości dla poszczególnych marginesów. Wskazane jest również skorzystanie z wyrównania centralnego oraz dopasowania rozmiaru do pozostałych stron.
[[Plik:Marginesy.jpg|ramka|centruj]]
Dzięki temu wszystkie uzyskane pliki będą miały jeden rozmiar i jednakowe umiejscowienie treści, co znacząco ułatwi przeliczenie i docięcie na dalszym etapie przygotowania publikacji. 
Jeżeli podczas wybierania zawartości skorzystano z wariantu drugiego, w tym kroku można dodać jednakowe marginesy dla całej publikacji, bez dopasowywania rozmiaru do pozostałych stron. Należy tylko pamiętać, aby całość (treść plus marginesy) wykraczała poza krawędzie skanu, dzięki czemu na dalszym etapie przygotowania będzie możliwe docięcie do właściwego, jednolitego wymiaru.
==== Wyjście ====
Szósty, ostatni, etap to ustalenie parametrów wyjściowych dla przetworzonych plików. Dla publikacji przygotowywanych do transkrypcji w TransLab i zamieszczenia w Repozytorium zaleca się rozdzielczość 600 DPI, tryb "kolorowy/skala szarości" i białe marginesy. Po kliknięciu przycisku "play" w katalogu docelowym zostaną zapisane przetworzone pliki.
== Przeliczanie rozmiaru plików ==
Pliki utworzone po obróbce w programie Scan Tailor zwykle będą miały inne wymiary od fizycznej publikacji. Aby ustalić prawidłowe wymiary plików należy wykonać następujące kroki:
# Zmierzyć długość i szerokość fizycznej publikacji (w milimetrach).
# Przeliczyć wymiary fizyczne na piksele przy odpowiedniej rozdzielczości (np. przy pomocy [https://pixelcalculator.com/en kalkulatora online]).
# Porównać otrzymane wartości z wymiarami plików otrzymanych z programu Scan Tailor.
== Dopasowanie rozmiaru plików ==
Do automatycznego dopasowania rozmiaru plików można wykorzystać program [https://www.xnview.com/en/ XnView]. Po zainstalowaniu i uruchomieniu programu należy przejść do folderu, w którym znajdują się pliki do przetworzenia i je zaznaczyć. Następnie na pasku narzędzi programu należy wybrać Narzędzia>>Konwertowanie wielu plików... co otworzy następujące okno dialogowe:
[[Plik:Konwersja 01.jpg|ramka|centruj]]
W zakładce "Wyjście" należy wybrać folder, w którym zostaną zapisane wyniki konwersji. Następnie kliknąć przycisk "Ustawienia" (nie mylić z zakładką "Ustawienia") i dla opcji "Kompresja obrazów czarno-białych" oraz "kompresja obrazów kolorowych" wybrać wartość "LZW". W zakładce "Akcje" należy wybrać Dodaj akcję>>Obraz>>Zmień rozmiar obszaru roboczego. Do listy akcji zostanie dodana wybrana czynność, dla której można ustawić odpowiednie parametry.
[[Plik:06 konwersja 02.2.jpg|ramka|centruj]]

W polach „szerokość" i „wysokość" należy wpisać wartości [[Przeliczanie_rozmiaru_plików|obliczone na podstawie oryginału]], odznaczyć pole „zachowaj proporcje obrazu" i wybrać pozycję „center".
[[Plik:06 konwersja 03.2.1.jpg|ramka|centruj]]
Po wybraniu odpowiednich parametrów wystarczy kliknąć przycisk "Konwertuj". Obrobione pliki zostaną zapisane w wybranym folderze docelowym.

Plik:002 formularz rejestracji.jpg

2025-03-19T15:50:31Z

Eunika Kupis: Eunika Kupis przesłał nową wersję Plik:002 formularz rejestracji.jpg

== Opis ==
Translab 2.0

Weryfikacja transkrypcji

2025-03-19T15:32:57Z

Eunika Kupis: uaktualnienie dla TransLab 2.0

== Weryfikacja wierszy ==
Każdy wiersz w transkrybowanym dokumencie można oznaczyć jako "w trakcie edycji" (podstawowe oznaczenie dla każdego nowoutworzonego wiersza), "gotowy do weryfikacji", "zaakceptowany" lub "odrzucony".. Służy do tego znajdujące się po prawej stronie [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|wiersza]] pole wyboru (tzw. checkbox):
[[Plik:076_weryfikacja_wiersza_wskazany_checkbox.jpg|centruj]]
Po kliknięciu na checkbox pojawi się lista, z której można wybrać odpowiednie oznaczenie. Dostępne są również skróty klawiszowe – po zaznaczeniu danego wiersza (lub wierszy) należy użyć odpowiedniej litery na klawiaturze, wg schematu poniżej.
[[Plik:077_weryfikacja_wiersza_opcje.jpg|centruj]] 
Gdy wszystkie wiersze na stronie są poprawne/niepoprawne, można użyć pól wyboru [[Plik:078_zaakceptuj_odrzuc_wszystkie_obszary.jpg]], znajdujących się nad wynikami transkrypcji. 
Jeżeli na stronie nie ma elementów podlegających transkrypcji należy oznaczyć ją jako pustą. W tym celu kliknij "menu" w lewym górnym rogu okna transkrypcji i z listy wybierz opcję "oznacz stronę jako pustą".
[[Plik:079_pusta_strona.jpg|centruj]]
== Postęp transkrypcji ==
Na stronie szczegółów transkrypcji widoczny jest pasek postępu dla całego dokumentu.
[[Plik:080_zaawansowanie_projektu.jpg|1300px|centruj]]
Pod miniaturą każdej ze stron widnieje dodatkowa informacja odnośnie do postępów prac, osobno dla wszystkich [[Warstwy tekstowe|warstw]].
[[Plik:081_zaawansowanie_strony.jpg|centruj]]
Wartość procentowa będzie wzrastać w wyniku oznaczania wierszy (i stron), jako poprawnie przetranskrybowanych. Oznaczenie pustej strony skutkuje stuprocentowym postępem transkrypcji dla tego pliku.
== Statystyki dokumentu ==
Na stronie szczegółów transkrypcji znajduje się zakładka "Weryfikacja transkrypcji".
[[Plik:082_weryfikacja_przycisk.jpg|1000px|centruj]]
Po wybraniu tej opcji wyświetli się zestawienie liczby wierszy w trakcie edycji, gotowych do akceptacji, zaakceptowanych i wymagających korekty dla każdej warstwy tekstowej w projekcie. Ponadto znajduje się tam lista wszystkich stron (z indywidualnymi statystykami) oraz data ostatniej modyfikacji. Kliknięcie w odnośnik "Przejdź do weryfikacji" przy wybranym pliku, otworzy okno transkrypcji tej strony.

Plik:081 zaawansowanie strony.jpg

2025-03-19T15:24:13Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Eksport wyników

2025-03-19T15:09:55Z

Eunika Kupis: uaktualnienie dla TransLab 2.0

Eksport wyników jest dostępny w formatach: hOCR, TXT, TEI, ALTO, PDF, ePUB i MOBI.
== Pobieranie wyników transkrypcji strony ==
Pobranie wyników pojedynczej strony jest możliwe na dwa sposoby:
# W widoku szczegółów transkrypcji kliknij ikonę trzech kropek w prawym górnym rogu miniatury strony. Z rozwijanej listy wybierz "Eksportuj warstwy tekstowe". Pojawi się okno dialogowe, na którym możesz wybrać odpowiedni format.
# W panelu transkrypcji strony kliknij przycisk menu, znajdujący się w lewym górnym rogu i z rozwijanej listy wybierz "Pobierz wyniki". Pojawi się okno dialogowe, na którym możesz wybrać odpowiedni format.
Przy pobieraniu wyników pojedynczych stron dostępne są formaty: hOCR, TXT, ALTO i TEI.
== Pobieranie wyników transkrypcji całego dokumentu ==
Na stronie szczegółów transkrypcji kliknij przycisk "Pobierz wyniki".
[[Plik:084_pobierz_wyniki_calosc.jpg|1000px|centruj]]
W oknie dialogowym znajdują się wszystkie dostępne do pobrania rodzaje plików. Należy również wybrać, która [[Warstwy tekstowe|warstwa tekstowa]] ma zostać wyeksportowana. Po wybraniu danego formatu bez dopisku "(zip)" wygeneruje się jeden plik dla całego dokumentu. Wybranie formatu z dopiskiem "(zip)" wygeneruje zbiór plików dla każdej strony z osobna, skompresowanych w formacie ZIP. Eksport pojedynczej warstwy jest możliwy do każdego z oferowanych formatów, natomiast dla wszystkich warstw wspólnie, będą to hOCR, TEI, ALTO i TXT (w podziale jedna strona=jeden plik).

Plik:084 pobierz wyniki calosc.jpg

2025-03-19T15:00:07Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:083 pobierz wyniki strony.jpg

2025-03-19T14:59:53Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:082 weryfikacja przycisk.jpg

2025-03-19T14:58:18Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:080 zaawansowanie projektu.jpg

2025-03-19T14:57:58Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:079 pusta strona.jpg

2025-03-19T14:57:47Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:078 zaakceptuj odrzuc wszystkie obszary.jpg

2025-03-19T14:57:36Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:077 weryfikacja wiersza opcje.jpg

2025-03-19T14:57:25Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Plik:076 weryfikacja wiersza wskazany checkbox.jpg

2025-03-19T14:57:11Z

Eunika Kupis: TranLab 2.0

== Opis ==
TranLab 2.0

Warstwy tekstowe

2025-03-18T14:58:40Z

Eunika Kupis:

Nowa wersja TransLab umożliwia tworzenie warstw tekstowych. Mogą one zostać wykorzystane na przykład do tłumaczeń czy transliteracji. 
Każdy nowy projekt ma automatycznie stworzoną jedną warstwę tekstową. Aby dodać nową lub edytować istniejącą, w widoku szczegółów projektu kliknij "Warstwy tekstowe".
Warstwa utworzona automatycznie ma zawsze nazwę "Nieokreślona". Możesz to zmienić, klikając "Zmień nazwę i opis". Jeżeli masz taką potrzebę, możesz również dodać opis zawartości danej warstwy.
[[Plik:015_warstwy_szczegoly.jpg|1200px|centruj]]
 
 
Aby dodać kolejną, kliknij "Dodaj nową warstwę". W nowym oknie pojawi się kilka opcji. Oprócz wybrania nazwy i opisu, wskaż także rodzaj zawartości. Jeżeli projekt ma już [[Tworzenie nowego projektu#Dodawanie plików do projektu|dodane pliki]], na których wykonano transkrypcję [[Transkrypcja automatyczna|automatyczną]]/[[Transkrypcja manualna|manualną]] lub utworzono w nich [[Strukturyzacja i korekta transkrypcji|strukturę]] zdecyduj, czy chcesz skopiować te treści do nowej warstwy.
[[Plik:016_warstwy_dodaj_nowa_szczegoly.jpg|800px|centruj]]
 
 
Wprowadzone zmiany będą widoczne również w widoku szczegółów projektu – przycisk "warstwy tekstowe" pokaże aktualną liczbę warstw, a postęp na każdej z nich pojawi się pod każdym plikiem.
[[Plik:018_warstwy_widok_projektu.jpg|1200px|centruj]]
 
 
Zmiana warstwy do opracowania jest możliwa w [[Transkrypcja manualna#Panel transkrypcji strony|panelu transkrypcji strony]] na rozwijanej liście. Możesz również wybrać, czy nieaktywna warstwa ma być widoczna podczas pracy (ikona otwartego lub zamkniętego oka).
[[Plik:017_warstwy_zmiana.jpg|1200px|centruj]]

Nadawanie uprawnień do projektu

2025-03-18T14:56:50Z

Eunika Kupis:

Każdy nowo utworzony projekt jest prywatny, to znaczy widoczny i możliwy do edycji wyłącznie dla jego autora. Projekty można opublikować (będą wtedy dostępne do wglądu dla wszystkich użytkowników serwisu, również niezalogowanych) i/lub zaprosić do nich współuczestników.

Aby opublikować projekt, w widoku szczegółów kliknij przycisk "Opublikuj projekt".
[[Plik:011_opublikuj_projekt.jpg|1200px|centruj]]
Możesz również cofnąć publikację projektu, klikając przycisk "Przestań publikować" (pojawi się on w miejscu "Opublikuj projekt" w udostępnionych projektach). 
Aby dodać współpracowników do swojego projektu, w widoku szczegółów kliknij przycisk "Uczestnicy". W nawiasie podana jest aktualna liczba uczestników danego projektu.
[[Plik:012_uczestnicy_przycisk.jpg|1200px|centruj]]
Na kolejnej stronie możesz dodać współpracowników, wpisując ich adres email w wyznaczonym polu. Możliwe jest dodanie wyłącznie adresów email, na które zostały zarejestrowane konta użytkownika w serwisie TransLab.
[[Plik:013_dodaj_uczestnika.jpg|600px|centruj]]

Współpracownikom możesz nadać odpowiednie role: uczestnika, weryfikatora lub administratora. Każda z dodanych osób otrzyma wiadomość email z informacją, do jakiego projektu została przydzielona i w jakiej roli. 
=== Uczestnik ===
Transkrybent otrzyma dostęp do obiektu z uprawnieniami ograniczonymi do [[Transkrypcja_manualna|transkrypcji manualnej]], [[Transkrypcja_automatyczna|transkrypcji automatycznej]], [[Strukturyzacja i korekta_transkrypcji|tworzenia struktury]], [[Eksport_wynik%C3%B3w|pobierania wyników]] oraz przekazywania wierszy do weryfikacji. Pozostałe funkcjonalności będą nieaktywne. 
=== Weryfikator ===
Weryfikator oprócz uprawnień właściwych dla uczestnika, otrzyma również dostęp do [[Weryfikacja_transkrypcji|weryfikacji]].
=== Administrator ===
Administrator otrzyma pełnię uprawnień, włącznie z możliwością usunięcia projektu, publikowaniem go i dodawaniem/usuwaniem uczestników.

Korekta transkrypcji

2025-03-18T14:53:52Z

Eunika Kupis: UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)!

TransLab

2025-03-18T14:52:17Z

Eunika Kupis:

[[Przygotowanie_plików_do_transkrypcji|Przygotowanie plików do transkrypcji]]
 
 
Dział ten poświęcony jest [https://translab.uwr.edu.pl/ Wirtualnemu Laboratorium Transkrypcji] i zawiera instrukcje korzystania z poszczególnych funkcjonalności usługi:
* [[Zakładanie_i_aktywacja_konta|Zakładanie i aktywacja konta użytkownika]]
* [[Tworzenie_nowego_projektu|Tworzenie nowego projektu]]
** [[Import_publikacji_z_zewnętrznych_serwisów|Import publikacji z zewnętrznych serwisów]]
* [[Nadawanie_uprawnień_do_projektu|Nadawanie uprawnień do projektu]]
* [[Warstwy_tekstowe|Warstwy tekstowe]]
* [[Transkrypcja_automatyczna|Transkrypcja automatyczna]]
* [[Transkrypcja_manualna|Transkrypcja manualna]]
* [[Strukturyzacja_i_korekta_transkrypcji|Strukturyzacja i korekta transkrypcji]]
* [[Weryfikacja_transkrypcji|Weryfikacja transkrypcji]]
* [[Eksport_wyników|Eksport wyników]]
 
Dostępny jest również [https://www.youtube.com/watch?v=ZTwIonnKRq8&t film instruktażowy].
 
 
Wydarzenia: 
[https://www.youtube.com/watch?v=8XzoxJIJ_CM Noc Innowacji 2021 vol. 1 – zdalna transkrypcja rękopisów] 
[https://www.youtube.com/watch?v=qqamzms0wBw Noc Innowacji 2021 vol. 2 – tranksrypcja dla opornych] 
[https://www.youtube.com/watch?v=AMTVI3s9ejI&t=229s Transcribathon Leopoldyński] 
[https://www.youtube.com/watch?v=935qXioDPv4 Noc Innowacji 2022 – Pamiętnik Nehringa]
 
[[Plik:Logotypyworkflow.jpg|800px|centruj]]

Transkrypcja manualna

2025-03-18T14:50:46Z

Eunika Kupis: zaktualizowano link do podstrony

== Rozpoczęcie transkrypcji manualnej ==
Po utworzeniu [[Tworzenie_nowego_projektu|nowego projektu]] oraz [[Tworzenie_nowego_projektu#Dodawanie_plików_do_projektu|dodaniu plików]], dokument można przetranskrybować [[Transkrypcja_automatyczna|automatycznie]] lub manualnie. 
Aby rozpocząć transkrypcję manualną, kliknij przycisk "Kontynuuj pracę z tekstem" w widoku szczegółów projektu. Zostanie otwarte okno transkrypcji pierwszej strony dokumentu. 
[[Plik:023_praca_z_tekstem.jpg|1200px|centruj]]
Możesz również kliknąć na miniaturę strony, od której chcesz rozpocząć transkrypcję.
== Panel transkrypcji strony ==
Panel transkrypcji strony składa się z dwóch części ustawionych obok siebie, z których każda posiada dedykowany pasek narzędzi po swojej lewej stronie. Układ podstawowy zakłada wyświetlanie pliku graficznego po lewej, a wyników transkrypcji po prawej stronie panelu. Układ ten możesz zmienić przy pomocy opcji "Zamień stronami", znajdującej się w menu lewym górnym rogu panelu. 
Jeżeli w projekcie utworzono kilka [[Warstwy tekstowe|warstw tekstowych]], należy wybrać, na której zostanie wykonana transkrypcja. W tym celu skorzystaj z listy znajdującej się u góry panelu [[Plik:024_aktywna_warstwa.jpg|450px]]. 
Aby przejść do kolejnej lub poprzedniej strony transkrybowanego dokumentu skorzystaj z przycisków [[Plik:025_poprzednia_nastepna_strona.jpg]], znajdujących się w prawym górnym rogu panelu. Możesz również wpisać numer pliku, do którego chcesz przejść. 
Zmiany wprowadzane w oknie transkrypcji można cofnąć lub przywrócić, korzystając z przycisków [[Plik:032_cofnij_przywroc_zmiany.jpg|70px]] lub skrótów klawiszowych "CTRL+Z" i "CTRL+Y". Można cofać zmiany tylko w ramach jednej sesji pracy nad danym plikiem – tak długo, jak znajdujesz się na edytowanej stronie. Jeżeli przejdziesz do innej strony lub zamkniesz panel transkrypcji, po powrocie do edytowanej strony cofanie i przywracanie zmian nie będzie już możliwe.
=== Pasek narzędzi pliku graficznego ===
Pasek narzędzi znajduje się po lewej stronie części panelu, w której wyświetlany jest plik graficzny. Umieszczono na nim przyciski nawigacyjne pozwalające na przybliżanie i oddalanie obrazu [[Plik:026_blizej_dalej.jpg]], uruchomienie trybu pełnoekranowego [[Plik:027_tryb_pelnoekranowy.jpg]] oraz dopasowania do wysokości okna [[Plik:028_dopasuj.jpg]], który przywraca widok całego pliku graficznego. Przybliżanie i oddalanie jest możliwe również przy użyciu myszki (scroll) lub klawiszy "+" i "-" na klawiaturze numerycznej. Oprócz przycisków nawigacyjnych znajduje się tu również przycisk dodawania obszaru tekstowego [[Plik:029_dodaj_wiersz.jpg]].
==== Dodawanie obszaru transkrypcji ====
Rozpoczęcie transkrypcji manualnej wymaga zaznaczenia, w którym miejscu na stronie znajduje się transkrybowany tekst. Służą do tego obszary tekstowe wiersza oraz słowa. Aby dodać obszar tekstowy wiersza, kliknij przycisk [[Plik:029_dodaj_wiersz.jpg]] lub użyj skrótu klawiszowego "W". Możliwe jest teraz dodanie obszaru w formie ramki, poprzez naciśnięcie lewego przycisku myszy w wybranym miejscu, przytrzymanie go i przeciągnięcie. Nowy obszar zostanie narysowany na pliku graficznym w formie ramki: [[Plik:033_obszar_bez_zaznaczenia.jpg]]. Aby dodać obszary słowa, kliknij na wiersz, w którym te słowa występują. Ramka wiersza zmieni wygląd na [[Plik:034_obszar_z_zaznaczeniem.jpg]]. Teraz możesz wybrać opcję dodawania słów przy pomocy przycisku [[Plik:030_dodaj_slowo.jpg]] lub korzystając ze skrótu klawiszowego "S". Obszar wiersza będzie dostosowywał swoją wielkość do liczby i rozmieszczenia obszarów słów. Nawet jeżeli nowo dodawane słowo znajduje się pozornie poza obszarem wiersza, rozszerzy się on po dodaniu słowa: [[Plik:035_obszar_z_zaznaczeniem_i_slowami.jpg]]. 
Dodanie w pliku graficznym obszaru transkrypcji skutkuje pojawieniem się odpowiadającego mu pustego wiersza w części wyników transkrypcji:
[[Plik:037_obszar_z_wierszem.jpg|centruj|1200px]]
Każdy obszar tekstowy i odpowiadający mu wiersz w części wyników transkrypcji są oznaczone numerem porządkowym oraz numerem warstwy, na której zostały dodane (cyfra w nawiasie kwadratowym).
==== Edycja obszaru transkrypcji ====
Ponieważ obszar tekstu wiersza dostosowuje swój rozmiar do zawartych w nim słów, wystarczy edytować właśnie te obszary. Aby zmienić rozmiar obszaru słowa, kliknij nań dwukrotnie lewym przyciskiem myszy. Ramka wybranego obszaru wejdzie w tryb edycji: [[Plik:036_edycja_obszaru.jpg]]. Możesz zmienić jego rozmiar klikając na jeden z kwadratów, które pojawiły się w rogach ramki i przeciągając je. Aby zmienić położenie obszaru transkrypcji najedź na niego w trybie edycji. Gdy kursor zmieni wygląd na cztery rozchodzące się strzałki kliknij lewym przyciskiem myszy, przytrzymaj i przeciągnij obszar w wybrane miejsce. Jak wspomniano wcześniej, obszar tekstowy wiersza dostosuje się automatycznie do zmian wprowadzonych w obszarach słów. 

=== Pasek narzędzi wyników transkrypcji ===
Pasek narzędzi znajduje się po lewej stronie części panelu, w której wyświetlane są wyniki transkrypcji. Opis funkcjonalności niewymienionych poniżej znajduje się w artykule [[Strukturyzacja i korekta transkrypcji|strukturyzacja i korekta transkrypcji]].
==== Uzupełnianie wierszy transkrypcji ====
Uzupełnianie obszarów transkrypcji można wykonać na dwa sposoby: uzupełniając treść w widoku wiersza lub bezpośrednio do pojedynczych obszarów słów. 
Aby uzupełnić obszar wiersza, kliknij na wybrany wiersz dwa razy lewym przyciskiem myszy. Możesz również skorzystać z na ikony ołówka, znajdującej się po prawej stronie zaznaczonego wiersza.
[[Plik:038_wiersz_do_edycji.jpg|centruj]]
W ten sposób zostanie otwarty tryb edycji wiersza:
[[Plik:042_wiersz_w_edycji.jpg|centruj]]
Każdy ciąg znaków oddzielony spacją od kolejnego, zostanie przyporządkowany do obszaru słowa. Po wpisaniu treści, zatwierdź zmiany kliknięciem na [[Plik:Haczyk.jpg]] lub wciśnięciem klawisza Enter na klawiaturze. 
Aby dodać treść bezpośrednio do wybranych słów, kliknij opcję "Rozwiń" na końcu wybranego wiersza. W ten sposób pod wierszem pojawi się lista poszczególnych słów, które możesz edytować analogicznie do obszaru wierszy. Treść pojedynczego słowa nie może zawierać spacji.
[[Plik:039_wiersz_ze_slowami_do_edycji.jpg|centruj]]
Wiersze możesz transkrybować także [[Transkrypcja_automatyczna#Transkrypcja automatyczna wiersza|automatycznie]].
==== Zmiana kolejności wierszy ====
[[Plik:040_przesuwanie_wierszy.jpg|60px|left]] Wiersze tworzone w TransLab układane są automatycznie w kolejności występowania na pliku graficznym (w kierunku od góry do dołu). 
W przypadku obszarów transkrypcji umieszczonych obok siebie o kolejności wierszy będzie decydowało to, która z górnych krawędzi ramek obszarów znajduje się wyżej. 
Możesz zmienić kolejność wierszy transkrypcji bez wpływu na położenie obszarów transkrypcji. Służą do tego przyciski znajdujące się u dołu paska narzędzi wyników transkrypcji, umożliwiające przesuwanie wierszy w górę lub w dół o jedno lub 10 miejsc. 
 
Możesz również skorzystać ze skrótów klawiszowych: 
"ALT+↑" – przesuwa wiersz o jedno miejsce w górę, 
"ALT+↓" – przesuwa wiersz o jedno miejsce w dół, 
"ALT+SHIFT+↑" – przesuwa wiersz o dziesięć miejsc w górę. 
"ALT+SHIFT+↓" – przesuwa wiersz o dziesięć miejsc w gół.
 
==== Usuwanie ====
Usuwanie obszarów tekstowych skutkuje jednoczesnym usunięciem odpowiadających im wierszy/słów w wynikach transkrypcji (i odwrotnie). Można to zrobić na trzy sposoby. W każdym przypadku najpierw zaznacz obszar tekstowy (wiersz lub słowo), który chcesz usunąć Aby usunąć wiele wierszy jednocześnie, zaznacz zakres, przytrzymując klawisz "SHIFT". Gdy zaznaczenie jest aktywne (niebieska ramka), wybierz jeden ze sposobów:
# wciśnij na klawiaturze klawisz Delete,
# kliknij przycisk [[plik:031_usun_obszar.jpg]], znajdujący się po lewej stronie pliku graficznego,
# skorzystaj z przycisku [[Plik:041_usuwanie_wierszy.jpg|200px]] na pasku narzędzi wyników transkrypcji. Po wyborze opcji "usuń wiele wierszy" zostanie wyświetlone okno dialogowe, w którym należy podać numery lub zakres wierszy do usunięcia. 
Aby usunąć treść wiersza zaznacz go, a następnie kliknij przycisk [[Plik:043_usun_tresc_wiersza.jpg]] na pasku narzędzi. Zarówno wiersz, jak i obszar transkrypcji pozostaną nienaruszone, zostanie usunięty tylko tekst transkrypcji.

Strukturyzacja i korekta transkrypcji

2025-03-18T14:48:46Z

Eunika Kupis: spocznij, wolno linkować

__TOC__
 
[[Plik:045_narzedzia_wynikow_transkrypcji.jpg|left]] Wszystkie niżej opisane funkcjonalności znajdują się na pasku narzędzi wyników transkrypcji (pozostałe funkcjonalności z tej grupy opisano [[Transkrypcja_manualna#Pasek narzędzi wyników transkrypcji|tutaj]]), umieszczonym po lewej stronie wyników transkrypcji. Aby móc skorzystać z opcji nadających strukturę transkrybowanym tekstom, należy najpierw zaznaczyć [[Plik:044_pracuj_ze_struktura.jpg]] u góry ekranu. Przed rozpoczęciem tworzenia struktury upewnij się, że pracujesz na odpowiedniej [[Warstwy tekstowe|warstwie tekstowej]].
 
== Formatowanie tekstu ==
Pierwsza ikona na pasku narzędzi [[Plik:046_formatowanie_tekstu.jpg]] zawiera funkcjonalności umożliwiające podstawowe formatowanie tekstu transkrypcji: pogrubienie [[Plik:047_pogrubienie.jpg|30px]], kursywę [[Plik:048_kursywa.jpg|30px]], przekreślenie [[Plik:049_przekreslenie.jpg|30px]] oraz podkreślenie [[Plik:050_podkreslenie.jpg|30px]]. Opcje te można wykorzystać podczas [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|edycji treści]] wiersza lub słowa, po zaznaczeniu fragmentu, który ma zostać sformatowany.
== Oznaczanie struktury tekstu ==
Przyciski oznaczania struktury tekstu znajdują się pod zbiorczym przyciskiem [[Plik:051_oznaczanie_struktury_tekstu.jpg]]. Oznaczenia mogą dotyczyć pojedynczego lub wielu wierszy. W tym celu należy zaznaczyć wybrany wiersz poprzez kliknięcie (lub wielu wierszy, przytrzymując klawisz SHIFT) i skorzystać z jednej z poniższych opcji. Po wyborze formatowania dla danego wiersza lub bloku wierszy, pojawi się nad nimi odpowiednie oznaczenie:
[[Plik:053_naglowek_blok.jpg|centruj]]
Możliwe jest również podstruktury w ramach istniejącego oznaczenia (np. lista będzie zawarta w akapicie). Każde kolejne oznaczenie w ramach takiej struktury będzie się odznaczało większym wcięciem.
=== Tytuł ===
TransLab umożliwia oznaczanie tytułów w sposób hierarchiczny, w trzech stopniach, analogicznie do znanych programów tekstowych. Po kliknięciu [[Plik:052_tytul.jpg|30px]] otworzy się lista, z której można wybrać oznaczenie tytułu danego stopnia dla jednego lub wielu zaznaczonych wierszy.
=== Lista ===
Aby oznaczyć fragment tekstu jako listę, należy zaznaczyć wszystkie wiersze, w których zawarte są jej elementy (przytrzymując klawisz SHIFT i wybierając zakres), kliknąć [[Plik:054_lista.jpg|30px]] i wybrać opcję "Lista". W zależności od tego, jak szczegółowa ma być struktura, można również oznaczyć osobno każdy z elementów listy. Aby wskazać, który fragment tekstu stanowi element listy należy zaznaczyć wiersz, w którym jest zawarty (każdy element listy powinien być oznaczony osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], czyli być w osobnym wierszu), kliknąć [[Plik:054_lista.jpg|30px]] i wybrać opcję "element listy". Zostanie w ten sposób utworzona podstruktura w ramach całej listy.
=== Tabela ===
Podobnie jak w przypadku listy, należy najpierw wybrać zakres wszystkich wierszy z treścią tabeli i po kliknięciu [[Plik:055_tabela.jpg|30px]] i wybrać opcję "Tabela". W zależności od potrzeb, można również wykonać podstrukturę, oznaczając kolejno zakresy poszczególnych wierszy tabeli i komórek w tychże wierszach.
=== Przypis ===
Oznaczenie przypisu służy do wskazania treści danego przypisu (najczęściej u dołu strony). Analogicznie do pozostałych oznaczeń, należy wybrać wiersze zawierające treść przypisu i kliknąć [[Plik:056_przypis.jpg|30px]].
=== Nagłówek, stopka i numer strony ===
Te trzy rodzaje oznaczeń znajdują się pod zbiorczą ikoną [[Plik:057_naglowek_stopka_numer_strony.jpg|30px]]. Po kliknięciu otwiera się lista, z której należy wybrać jedną z opcji. Każdy z fragmentów, który ma otrzymać oznaczenie powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]], nawet jeżeli znajdują się obok siebie na stronie (np. gdy numer strony sąsiaduje z [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBywa_pagina żywą paginą]). Jeżeli nagłówek lub stopka składają się z więcej niż jednego wiersza, należy wybrać zakres (przytrzymując klawisz SHIFT) i kliknąć odpowiednie oznaczenie.
=== Ilustracja ===
Jeżeli w transkrybowanym dokumencie znajduje się ilustracja, należy objąć ją osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], a następnie kliknąć [[Plik:058_ilustracja.jpg|30px]] i wybrać opcję "Ilustracja". Fragment pliku graficznego zawarty w tym obszarze transkrypcji zostanie wyeksportowany jako obraz do plików hOCR, TEI, EPUB oraz MOBI. Aby nadać oznaczenie dla podpisu do ilustracji należy zaznaczyć zawierający go wiersz (lub wiersze) i po kliknięciu [[Plik:058_ilustracja.jpg|30px]] wybrać opcję "podpis pod ilustracją".
== Oznaczanie struktury tekstu w TEI ==
TransLab umożliwia również wykorzystywanie oznaczeń Text Encoding Initiative ([https://pl.wikipedia.org/wiki/Text_Encoding_Initiative TEI]) w strukturze transkrybowanego tekstu. Ten sposób strukturyzacji jest najczęściej wykorzystywany przy transkrypcjach zbiorów rękopiśmiennych. opcje dostępne dla tej struktury znajdują się pod przyciskiem [[Plik:059_oznaczanie_struktury_tekstu_tei.jpg|30px]].
=== Oznaczenie akapitu ===
Aby wskazać, który fragment tekstu tworzy akapit należy zaznaczyć wiersze wchodzący w jego skład i wybrać [[Plik:061_akapit.jpg|30px]]. W ramach akapitu można tworzyć podstruktury z wykorzystaniem pozostałych znaczników.
=== Oznaczanie usuniętej partii tekstu ===
W przypadku usuniętych partii tekstu, np. skreślonych w rękopisie czy wykasowanych "XXXX" w maszynopisie, można skorzystać ze znacznika "del" [[Plik:062_del.jpg|30px]]. Dodawanie go dla całego wiersza działa analogicznie do pozostałych znaczników, natomiast w przypadku słów, należy najpierw [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|rozwinąć wiersz]], wybrać odpowiedni obszar słowa i wtedy kliknąć [[Plik:062_del.jpg|30px]].
=== Oznaczanie dopisanego tekstu ===
Gdy w tekście występują dopiski do treści głównej, można je oznaczyć przy pomocy znacznika "add" [[Plik:063_add.jpg|30px]] i opcji "Dopisany tekst". W razie potrzeby dokładniejszego określenia orientacji dopisku względem tekstu, dostępne są także opcje "Dopisany na górze", "Dopisany na dole" oraz "Dopisany na marginesie". Każdy z tych znaczników może zostać użyty dla całego wiersza lub pojedynczego słowa, tak jak w przypadku oznaczania usuniętej partii tekstu.
=== Oznaczanie poprawionej frazy ===
Jeżeli w tekście występuje przekreślenie zastąpione nowym tekstem, można skorzystać ze znacznika nadrzędnego "Subst" [[Plik:064_subst.jpg|35px]]. W takim przypadku należy zaznaczyć wszystkie obszary wierszy lub słów, zawierające zarówno przekreślenie, jak i dopisaną poprawkę, oznaczyć je znacznikiem [[Plik:064_subst.jpg|35px]], a następnie w ramach struktury podrzędnej oznaczyć przekreślenie [[Plik:062_del.jpg|30px]] i dopisek [[Plik:063_add.jpg|30px]].
=== Oznaczanie nieczytelnych fragmentów ===
W przypadku fragmentów nieczytelnych (na przykład w wyniku zabrudzeń lub zniszczeń dokumentu źródłowego), można je oznaczyć przy pomocy [[Plik:065_gap.jpg|30px]]. Znacznik ten jest dostępny tylko dla obszarów słów.
== Indeksy ==
TransLab daje możliwość tworzenia trzech rodzajów indeksów dla transkrybowanych tekstów. W każdym przypadku należy dodać osobny znacznik dla każdego wystąpienia danego hasła. Można ich używać do oznaczania zarówno całych wierszy, jak i pojedynczych słów. Po dodaniu znacznika, po prawej stronie linii słowa i wiersza, w którym ono występuje, pojawi się odpowiednia ikonka [[Plik:075_indeksy_ikonka.jpg]]. Wszystkie opcje znajdują się pod ikoną [[Plik:066_indeksy.jpg|30px]].
=== Indeks miejsc ===
Aby oznaczyć wiersz lub słowo jako wystąpienie w indeksie miejsc, zaznacz odpowiedni obszar i kliknij [[Plik:067_indeks_miejsc.jpg|30px]]. Pojawi się okno dialogowe, w którym należy wpisać nazwę miejsca w mianowniku. Ponadto możesz podać odnośnik do geolokalizacji (np. link do mapy z zaznaczonymi współrzędnymi). Po uzupełnieniu danych kliknij "Dodaj do indeksu miejsc". Przy oznaczeniu danego hasła po raz kolejny, po kliknięciu w pole "Nazwa miejsca" pojawi się lista haseł już występujących w twoim indeksie (wraz z liczbą dotychczasowych wystąpień podaną w nawiasie), z której możesz wybrać odpowiednią pozycję.
=== Indeks haseł ===
Aby oznaczyć wiersz lub słowo jako wystąpienie w indeksie haseł, zaznacz odpowiedni obszar i kliknij [[Plik:068_indeks_hasel.jpg|30px]]. Pojawi się okno dialogowe, w którym należy wpisać nazwę hasła w mianowniku. Ponadto możesz podać znaczenie tego hasła (np. definicję słownikową). Po uzupełnieniu danych kliknij "Dodaj do indeksu haseł". Przy oznaczeniu danego hasła po raz kolejny, po kliknięciu w pole "Nazwa hasła" pojawi się lista haseł już występujących w twoim indeksie (wraz z liczbą dotychczasowych wystąpień podaną w nawiasie), z której możesz wybrać odpowiednią pozycję.
=== Indeks osób ===
Aby oznaczyć wiersz lub słowo jako wystąpienie w indeksie osób, zaznacz odpowiedni obszar i kliknij [[Plik:069_indeks_osob.jpg|30px]]. Pojawi się okno dialogowe, w którym należy wpisać nazwę osoby. Po uzupełnieniu danych kliknij "Dodaj do indeksu osób". Przy oznaczeniu danego hasła po raz kolejny, po kliknięciu w pole "Nazwa osoby" pojawi się lista haseł już występujących w twoim indeksie (wraz z liczbą dotychczasowych wystąpień podaną w nawiasie), z której możesz wybrać odpowiednią pozycję.
=== Przeglądanie indeksów ===
Aby sprawdzić listę wszystkich haseł w indeksach oraz ich wystąpienia w całym dokumencie, kliknij przycisk "Indeksy" w widoku szczegółów projektu.
[[Plik:070_indeksy_przycisk.jpg|1000px|centruj]]
W nowym oknie pojawią się informacje na temat indeksów. Przy każdym haśle znajduje się odnośnik do pliku, na którym ono występuje, wraz z liczbą wystąpień podaną w nawiasie. Wyniki możesz sortować alfabetycznie, wybrać wyniki dla konkretnej pierwszej litery lub strony.
[[Plik:071_indeksy_okno.jpg|1000px|centruj]]
Indeksy zostaną [[Eksport wyników|wyeksportowane]] do formatu ePUB w formie załącznika na końcu publikacji. Przy każdym haśle będzie dodane hiperłącze do miejsca wystąpienia w tekście.
== Komentarze ==
Opcja dodawania komentarzy znajduje się pod przyciskiem [[Plik:072_edycja_wierszy.jpg]] (pozostałe funkcjonalności z tej grupy opisano [[Transkrypcja automatyczna#Transkrypcja automatyczna wiersza|tutaj]] i [[Transkrypcja manualna#Zmiana kolejności wierszy|tutaj]]). Aby dodać komentarz do transkrybowanego wiersza należy kliknąć [[Plik:073_komentarze.jpg|35px]], co wywoła okno dialogowe, w którym można wpisać treść wiadomości. Przy skomentowanym wierszu (po prawej stronie) pojawi się ikona [[Plik:074_komentarz_ikonka.jpg|30px]]. Po kliknięciu na [[Plik:074_komentarz_ikonka.jpg|30px]] wyświetli się okno dialogowe z treścią, autorem i czasem utworzenia komentarza oraz opcją dodania dodatkowej wiadomości. 
Treści komentarzy nie będą [[Eksport wyników|wyeksportowane]] w wynikach transkrypcji.
== Usuwanie oznaczeń formatowania ==
Aby usunąć oznaczenie wiersza, należy kliknąć na trzy kropki po prawej stronie danego oznaczenia i wybrać opcję "Usuń znacznik". 
Aby usunąć oznaczenie słowa, należy najpierw [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|rozwinąć wiersz]]. Po prawej stronie linii, w której znajduje się oznaczone słowo, wyświetla się ikonka nadanego oznaczenia (np. [[Plik:065_gap.jpg|30px]]). Po kliknięciu na nią, pojawi się opcja "usuń".

Plik:071 indeksy okno.jpg

2025-03-18T14:09:55Z

Eunika Kupis: Eunika Kupis przesłał nową wersję Plik:071 indeksy okno.jpg

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:075 indeksy ikonka.jpg

2025-03-18T12:51:39Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Strukturyzacja i korekta transkrypcji

2025-03-17T14:56:36Z

Eunika Kupis: jeszcze nie do linkowania

__TOC__
 
[[Plik:045_narzedzia_wynikow_transkrypcji.jpg|left]] Wszystkie niżej opisane funkcjonalności znajdują się na pasku narzędzi wyników transkrypcji, umieszczonym po lewej stronie wyników transkrypcji. Aby móc skorzystać z opcji nadających strukturę transkrybowanym tekstom, należy najpierw zaznaczyć [[Plik:044_pracuj_ze_struktura.jpg]] u góry ekranu.
 
== Formatowanie tekstu ==
Pierwsza ikona na pasku narzędzi [[Plik:046_formatowanie_tekstu.jpg]] zawiera funkcjonalności umożliwiające podstawowe formatowanie tekstu transkrypcji: pogrubienie [[Plik:047_pogrubienie.jpg|30px]], kursywę [[Plik:048_kursywa.jpg|30px]], przekreślenie [[Plik:049_przekreslenie.jpg|30px]] oraz podkreślenie [[Plik:050_podkreslenie.jpg|30px]]. Opcje te można wykorzystać podczas [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|edycji treści]] wiersza lub słowa, po zaznaczeniu fragmentu, który ma zostać sformatowany.
== Oznaczanie struktury tekstu ==
Przyciski oznaczania struktury tekstu znajdują się pod zbiorczym przyciskiem [[Plik:051_oznaczanie_struktury_tekstu.jpg]]. Oznaczenia mogą dotyczyć pojedynczego lub wielu wierszy. W tym celu należy zaznaczyć wybrany wiersz poprzez kliknięcie (lub wielu wierszy, przytrzymując klawisz SHIFT) i skorzystać z jednej z poniższych opcji. Po wyborze formatowania dla danego wiersza lub bloku wierszy, pojawi się nad nimi odpowiednie oznaczenie:
[[Plik:053_naglowek_blok.jpg|centruj]]
Możliwe jest również podstruktury w ramach istniejącego oznaczenia (np. lista będzie zawarta w akapicie). Każde kolejne oznaczenie w ramach takiej struktury będzie się odznaczało większym wcięciem.
=== Tytuł ===
TransLab umożliwia oznaczanie tytułów w sposób hierarchiczny, w trzech stopniach, analogicznie do znanych programów tekstowych. Po kliknięciu [[Plik:052_tytul.jpg|30px]] otworzy się lista, z której można wybrać oznaczenie tytułu danego stopnia dla jednego lub wielu zaznaczonych wierszy.
=== Lista ===
Aby oznaczyć fragment tekstu jako listę, należy zaznaczyć wszystkie wiersze, w których zawarte są jej elementy (przytrzymując klawisz SHIFT i wybierając zakres), kliknąć [[Plik:054_lista.jpg|30px]] i wybrać opcję "Lista". W zależności od tego, jak szczegółowa ma być struktura, można również oznaczyć osobno każdy z elementów listy. Aby wskazać, który fragment tekstu stanowi element listy należy zaznaczyć wiersz, w którym jest zawarty (każdy element listy powinien być oznaczony osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], czyli być w osobnym wierszu), kliknąć [[Plik:054_lista.jpg|30px]] i wybrać opcję "element listy". Zostanie w ten sposób utworzona podstruktura w ramach całej listy.
=== Tabela ===
Podobnie jak w przypadku listy, należy najpierw wybrać zakres wszystkich wierszy z treścią tabeli i po kliknięciu [[Plik:055_tabela.jpg|30px]] i wybrać opcję "Tabela". W zależności od potrzeb, można również wykonać podstrukturę, oznaczając kolejno zakresy poszczególnych wierszy tabeli i komórek w tychże wierszach.
=== Przypis ===
Oznaczenie przypisu służy do wskazania treści danego przypisu (najczęściej u dołu strony). Analogicznie do pozostałych oznaczeń, należy wybrać wiersze zawierające treść przypisu i kliknąć [[Plik:056_przypis.jpg|30px]].
=== Nagłówek, stopka i numer strony ===
Te trzy rodzaje oznaczeń znajdują się pod zbiorczą ikoną [[Plik:057_naglowek_stopka_numer_strony.jpg|30px]]. Po kliknięciu otwiera się lista, z której należy wybrać jedną z opcji. Każdy z fragmentów, który ma otrzymać oznaczenie powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]], nawet jeżeli znajdują się obok siebie na stronie (np. gdy numer strony sąsiaduje z [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBywa_pagina żywą paginą]). Jeżeli nagłówek lub stopka składają się z więcej niż jednego wiersza, należy wybrać zakres (przytrzymując klawisz SHIFT) i kliknąć odpowiednie oznaczenie.
=== Ilustracja ===
Jeżeli w transkrybowanym dokumencie znajduje się ilustracja, należy objąć ją osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], a następnie kliknąć [[Plik:058_ilustracja.jpg|30px]] i wybrać opcję "Ilustracja". Fragment pliku graficznego zawarty w tym obszarze transkrypcji zostanie wyeksportowany jako obraz do plików hOCR, TEI, EPUB oraz MOBI. Aby nadać oznaczenie dla podpisu do ilustracji należy zaznaczyć zawierający go wiersz (lub wiersze) i po kliknięciu [[Plik:058_ilustracja.jpg|30px]] wybrać opcję "podpis pod ilustracją".
== Oznaczanie struktury tekstu w TEI ==
TransLab umożliwia również wykorzystywanie oznaczeń Text Encoding Initiative ([https://pl.wikipedia.org/wiki/Text_Encoding_Initiative TEI]) w strukturze transkrybowanego tekstu. Ten sposób strukturyzacji jest najczęściej wykorzystywany przy transkrypcjach zbiorów rękopiśmiennych. opcje dostępne dla tej struktury znajdują się pod przyciskiem [[Plik:059_oznaczanie_struktury_tekstu_tei.jpg|30px]].
=== Oznaczenie akapitu ===
Aby wskazać, który fragment tekstu tworzy akapit należy zaznaczyć wiersze wchodzący w jego skład i wybrać [[Plik:061_akapit.jpg|30px]]. W ramach akapitu można tworzyć podstruktury z wykorzystaniem pozostałych znaczników.
=== Oznaczanie usuniętej partii tekstu ===
W przypadku usuniętych partii tekstu, np. skreślonych w rękopisie czy wykasowanych "XXXX" w maszynopisie, można skorzystać ze znacznika "del" [[Plik:062_del.jpg|30px]]. Dodawanie go dla całego wiersza działa analogicznie do pozostałych znaczników, natomiast w przypadku słów, należy najpierw [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|rozwinąć wiersz]], wybrać odpowiedni obszar słowa i wtedy kliknąć [[Plik:062_del.jpg|30px]].
=== Oznaczanie dopisanego tekstu ===
=== Oznaczanie poprawionej frazy ===
=== Oznaczanie nieczytelnych fragmentów ===
== Indeksy ==
== Komentarze ==
Aby dodać komentarz do transkrybowanego wiersza należy kliknąć [[Plik:Komentarz 01.jpg]], co wywoła okno dialogowe, w którym można wpisać treść wiadomości. Przy skomentowanym wierszu (po prawej stronie) pojawi się [[Plik:Komentarz 04.jpg]]. Po kliknięciu na [[Plik:Komentarz 04.jpg]] wyświetli się okno dialogowe z treścią, autorem i czasem utworzenia komentarza oraz opcją dodania dodatkowej wiadomości. 
Treści komentarzy nie będą [[Eksport_wynik%C3%B3w|eksportowane]] w wynikach transkrypcji.
== Usuwanie oznaczeń formatowania wierszy ==
Aby usunąć oznaczenie należy kliknąć na trzy kropki po prawej stronie danego oznaczenia i wybrać opcję "Usuń znacznik".

Strukturyzacja i korekta transkrypcji

2025-03-17T13:09:46Z

Eunika Kupis: wciąż w trakcie poprawek, jeszcze nie linkować

__TOC__
 
[[Plik:045_narzedzia_wynikow_transkrypcji.jpg|left]] Wszystkie niżej opisane funkcjonalności znajdują się na pasku narzędzi wyników transkrypcji, umieszczonym po lewej stronie wyników transkrypcji. Aby móc skorzystać z opcji nadających strukturę transkrybowanym tekstom, należy najpierw zaznaczyć [[Plik:044_pracuj_ze_struktura.jpg]] u góry ekranu.
 
== Formatowanie tekstu ==
Pierwsza ikona na pasku narzędzi [[Plik:046_formatowanie_tekstu.jpg]] zawiera funkcjonalności umożliwiające podstawowe formatowanie tekstu transkrypcji: pogrubienie [[Plik:047_pogrubienie.jpg|30px]], kursywę [[Plik:048_kursywa.jpg|30px]], przekreślenie [[Plik:049_przekreslenie.jpg|30px]] oraz podkreślenie [[Plik:050_podkreslenie.jpg|30px]]. Opcje te można wykorzystać podczas [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|edycji treści]] wiersza lub słowa, po zaznaczeniu fragmentu, który ma zostać sformatowany.
== Oznaczanie struktury tekstu ==
Przyciski oznaczania struktury tekstu znajdują się pod zbiorczym przyciskiem [[Plik:051_oznaczanie_struktury_tekstu.jpg]]. Oznaczenia mogą dotyczyć pojedynczego lub wielu wierszy. W tym celu należy zaznaczyć wybrany wiersz poprzez kliknięcie (lub wielu wierszy, przytrzymując klawisz SHIFT) i skorzystać z jednej z poniższych opcji. Po wyborze formatowania dla danego wiersza lub bloku wierszy, pojawi się nad nimi odpowiednie oznaczenie:
[[Plik:053_naglowek_blok.jpg|centruj]]
Możliwe jest również podstruktury w ramach istniejącego oznaczenia (np. lista będzie zawarta w akapicie). Każde kolejne oznaczenie w ramach takiej struktury będzie się odznaczało większym wcięciem.
=== Tytuł ===
TransLab umożliwia oznaczanie tytułów w sposób hierarchiczny, w trzech stopniach, analogicznie do znanych programów tekstowych. Po kliknięciu [[Plik:052_tytul.jpg|30px]] otworzy się lista, z której można wybrać oznaczenie tytułu danego stopnia dla jednego lub wielu zaznaczonych wierszy.
=== Lista ===
Aby oznaczyć fragment tekstu jako listę, należy zaznaczyć wszystkie wiersze, w których zawarte są jej elementy (przytrzymując klawisz SHIFT i wybierając zakres), kliknąć [[Plik:054_lista.jpg|30px]] i wybrać opcję "Lista". W zależności od tego, jak szczegółowa ma być struktura, można również oznaczyć osobno każdy z elementów listy. Aby wskazać, który fragment tekstu stanowi element listy należy zaznaczyć wiersz, w którym jest zawarty (każdy element listy powinien być oznaczony osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], czyli być w osobnym wierszu), kliknąć [[Plik:054_lista.jpg|30px]] i wybrać opcję "element listy". Zostanie w ten sposób utworzona podstruktura w ramach całej listy.
=== Tabela ===
Podobnie jak w przypadku listy, należy najpierw wybrać zakres wszystkich wierszy z treścią tabeli i po kliknięciu [[Plik:055_tabela.jpg|30px]] i wybrać opcję "Tabela". W zależności od potrzeb, można również wykonać podstrukturę, oznaczając kolejno zakresy poszczególnych wierszy tabeli i komórek w tychże wierszach.
=== Przypis ===
Oznaczenie przypisu służy do wskazania treści danego przypisu (najczęściej u dołu strony). Analogicznie do pozostałych oznaczeń, należy wybrać wiersze zawierające treść przypisu i kliknąć [[Plik:056_przypis.jpg|30px]].
=== Nagłówek, stopka i numer strony ===
Te trzy rodzaje oznaczeń znajdują się pod zbiorczą ikoną [[Plik:057_naglowek_stopka_numer_strony.jpg|30px]]. Po kliknięciu otwiera się lista, z której należy wybrać jedną z opcji. Każdy z fragmentów, który ma otrzymać oznaczenie powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]], nawet jeżeli znajdują się obok siebie na stronie (np. gdy numer strony sąsiaduje z [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBywa_pagina żywą paginą]). Jeżeli nagłówek lub stopka składają się z więcej niż jednego wiersza, należy wybrać zakres (przytrzymując klawisz SHIFT) i kliknąć odpowiednie oznaczenie.
=== Ilustracja ===
Jeżeli w transkrybowanym dokumencie znajduje się ilustracja, należy objąć ją osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], a następnie kliknąć [[Plik:058_ilustracja.jpg|30px]] i wybrać opcję "Ilustracja". Fragment pliku graficznego zawarty w tym obszarze transkrypcji zostanie wyeksportowany jako obraz do plików hOCR, TEI, EPUB oraz MOBI. Aby nadać oznaczenie dla podpisu do ilustracji należy zaznaczyć zawierający go wiersz (lub wiersze) i po kliknięciu [[Plik:058_ilustracja.jpg|30px]] wybrać opcję "podpis pod ilustracją".
== Oznaczanie struktury tekstu w TEI ==
TransLab umożliwia również wykorzystywanie oznaczeń [https://pl.wikipedia.org/wiki/Text_Encoding_Initiative TEI] w strukturze transkrybowanego tekstu.
=== Oznaczenie akapitu ===
Aby wskazać, który fragment tekstu tworzy akapit należy zaznaczyć ostatni wiersz wchodzący w jego skład i wybrać [[Plik:Koniec akapitu.jpg]]. Program automatycznie uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tego akapitu.
== Komentarze ==
Aby dodać komentarz do transkrybowanego wiersza należy kliknąć [[Plik:Komentarz 01.jpg]], co wywoła okno dialogowe, w którym można wpisać treść wiadomości. Przy skomentowanym wierszu (po prawej stronie) pojawi się [[Plik:Komentarz 04.jpg]]. Po kliknięciu na [[Plik:Komentarz 04.jpg]] wyświetli się okno dialogowe z treścią, autorem i czasem utworzenia komentarza oraz opcją dodania dodatkowej wiadomości. 
Treści komentarzy nie będą [[Eksport_wynik%C3%B3w|eksportowane]] w wynikach transkrypcji.
== Usuwanie oznaczeń formatowania wierszy ==
Aby usunąć oznaczenie należy kliknąć na trzy kropki po prawej stronie danego oznaczenia i wybrać opcję "Usuń znacznik".

Strukturyzacja i korekta transkrypcji

2025-03-13T13:59:58Z

Eunika Kupis: w trakcie poprawek, jeszcze nie linkować

__TOC__
 
[[Plik:045_narzedzia_wynikow_transkrypcji.jpg|left]] Wszystkie niżej opisane funkcjonalności znajdują się na pasku narzędzi wyników transkrypcji, umieszczonym po lewej stronie wyników transkrypcji. Aby móc skorzystać z opcji nadających strukturę transkrybowanym tekstom, należy najpierw zaznaczyć [[Plik:044_pracuj_ze_struktura.jpg]] u góry ekranu.
 
== Formatowanie tekstu ==
Pierwsza ikona na pasku narzędzi [[Plik:046_formatowanie_tekstu.jpg]] zawiera funkcjonalności umożliwiające podstawowe formatowanie tekstu transkrypcji: pogrubienie [[Plik:047_pogrubienie.jpg|30px]], kursywę [[Plik:048_kursywa.jpg|30px]], przekreślenie [[Plik:049_przekreslenie.jpg|30px]] oraz podkreślenie [[Plik:050_podkreslenie.jpg|30px]]. Opcje te można wykorzystać podczas [[Transkrypcja manualna#Uzupełnianie wierszy transkrypcji|edycji treści]] wiersza lub słowa, po zaznaczeniu fragmentu, który ma zostać sformatowany.
== Formatowanie wierszy ==
Przyciski formatowania wierszy znajdują się w środkowej części [[Transkrypcja_manualna#Pasek_narz.C4.99dzi_wynik.C3.B3w_transkrypcji|paska narzędzi wyników transkrypcji]]. Po wyborze formatowania dla danego wiersza, po jego prawej stronie pojawi się ikona oznaczenia formatowania. Dla jednego wiersza jest możliwe tylko jedno oznaczenie.
=== Oznaczenie akapitu ===
Aby wskazać, który fragment tekstu tworzy akapit należy zaznaczyć ostatni wiersz wchodzący w jego skład i wybrać [[Plik:Koniec akapitu.jpg]]. Program automatycznie uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tego akapitu.
=== Lista ===
Aby wskazać, który fragment tekstu stanowi element listy należy zaznaczyć wiersz, w którym jest zawarty (każdy element listy powinien być oznaczony osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], czyli być w osobnym wierszu), kliknąć [[Plik:Lista 01.jpg]] i wybrać opcję "koniec elementu listy". Analogicznie do oznaczenia paragrafu program uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tego elementu. Każdy element listy powinien otrzymać oznaczenie "koniec elementu listy". Wyjątkiem jest ostatni z nich, który należy oznaczyć jako "koniec listy" (poprzez kliknięcie [[Plik:Lista 01.jpg]] i wybranie opcji "koniec listy").
=== Nagłówek, stopka i numer strony ===
Te trzy rodzaje oznaczeń znajdują się pod zbiorczą ikoną [[Plik:Naglowek stopka nr 01.jpg]]. Po kliknięciu otwiera się lista, z której należy wybrać jedną z opcji. Każdy z fragmentów, który ma otrzymać oznaczenie powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]], nawet jeżeli znajdują się obok siebie na stronie (np. gdy numer strony sąsiaduje z [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBywa_pagina żywą paginą]). Jeżeli nagłówek lub stopka składają się z więcej niż jednego wiersza, każdy z nich powinien otrzymać własne oznaczenie.
=== Tytuł ===
TransLab umożliwia oznaczanie tytułów w sposób hierarchiczny, w trzech stopniach, analogicznie do znanych programów tekstowych. Po kliknięciu [[Plik:Tytuly 01.jpg]] otworzy się lista, z której można wybrać oznaczenie końca tytułu danego stopnia. Podobnie jak w powyższych przypadkach, program uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tytułu.
=== Ilustracja ===
Jeżeli w transkrybowanym dokumencie znajduje się ilustracja, należy objąć ją osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], a następnie kliknąć [[Plik:Ilustracja 01.jpg]] i wybrać opcję "ilustracja". Fragment pliku graficznego zawarty w tym obszarze transkrypcji zostanie wyeksportowany jako obraz do plików hOCR, TEI, EPUB oraz MOBI. Aby nadać oznaczenie dla podpisu do ilustracji należy zaznaczyć zawierający go wiersz i po kliknięciu [[Plik:Ilustracja 01.jpg]] wybrać opcję "podpis pod ilustracją".
=== Tabela ===
Gdy w tekście występuje tabela, każdy jej element powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]]. Na przykład w przypadku komórki składającej się z trzech wierszy, będą to trzy obszary transkrypcji. Dla tak przygotowanych wierszy należy wybrać oznaczenia poprzez kliknięcie [[Plik:Tabela 01.jpg]] i wybranie z listy odpowiedniej opcji: koniec komórki, koniec wiersza lub koniec tabeli. Podobnie jak w powyższych przypadkach program uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią komórki/wiersza/tabeli.
=== Usuwanie oznaczeń formatowania wierszy===
Aby usunąć oznaczenie należy kliknąć na jego ikonę po prawej stronie wiersza i wybrać opcję "usuń".
== Komentarze ==
Aby dodać komentarz do transkrybowanego wiersza należy kliknąć [[Plik:Komentarz 01.jpg]], co wywoła okno dialogowe, w którym można wpisać treść wiadomości. Przy skomentowanym wierszu (po prawej stronie) pojawi się [[Plik:Komentarz 04.jpg]]. Po kliknięciu na [[Plik:Komentarz 04.jpg]] wyświetli się okno dialogowe z treścią, autorem i czasem utworzenia komentarza oraz opcją dodania dodatkowej wiadomości. 
Treści komentarzy nie będą [[Eksport_wynik%C3%B3w|eksportowane]] w wynikach transkrypcji.

Plik:074 komentarz ikonka.jpg

2025-03-13T13:45:57Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:073 komentarze.jpg

2025-03-13T13:45:48Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:072 edycja wierszy.jpg

2025-03-13T13:45:38Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:071 indeksy okno.jpg

2025-03-13T13:45:27Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:070 indeksy przycisk.jpg

2025-03-13T13:45:13Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:069 indeks osob.jpg

2025-03-13T13:45:04Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:068 indeks hasel.jpg

2025-03-13T13:44:55Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:067 indeks miejsc.jpg

2025-03-13T13:44:45Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:066 indeksy.jpg

2025-03-13T13:44:34Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:065 gap.jpg

2025-03-13T13:44:23Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:064 subst.jpg

2025-03-13T13:44:12Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:063 add.jpg

2025-03-13T13:43:51Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:062 del.jpg

2025-03-13T13:43:41Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:061 akapit.jpg

2025-03-13T13:43:32Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:060 div.jpg

2025-03-13T13:43:16Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:059 oznaczanie struktury tekstu tei.jpg

2025-03-13T13:41:12Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:058 ilustracja.jpg

2025-03-13T13:41:00Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:057 naglowek stopka numer strony.jpg

2025-03-13T13:40:49Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:056 przypis.jpg

2025-03-13T13:40:36Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:055 tabela.jpg

2025-03-13T13:40:25Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:054 lista.jpg

2025-03-13T13:40:11Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:053 naglowek blok.jpg

2025-03-13T13:39:34Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:052 tytul.jpg

2025-03-13T13:39:09Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:051 oznaczanie struktury tekstu.jpg

2025-03-13T13:38:54Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:050 podkreslenie.jpg

2025-03-13T13:38:43Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0

Plik:049 przekreslenie.jpg

2025-03-13T13:38:32Z

Eunika Kupis: TransLab 2.0

== Opis ==
TransLab 2.0