Wiki BUWr - Wkład użytkownika [pl]

Plik:Logotypyworkflow.jpg

2023-07-13T13:38:02Z

Rafał Raczyński: Rafał Raczyński przesłał nową wersję Plik:Logotypyworkflow.jpg

== Opis ==
Plik logotypów z projektu Workflow

Prawa dostępu i Licencje

2023-07-13T10:47:55Z

Rafał Raczyński: Dodanie wymaganych logotypów z projektu Workflow

'''ATRYBUTY ZWIĄZANE Z PRAWAMI DO ZASOBU'''

Co oznacza wyrażenie '''prawa do zasobu'''?

Deponent obiektu musi określić zasady (prawa), na których użytkownik biblioteki cyfrowej / repozytorium może skorzystać ze zdeponowanego obiektu. W metadanych informacje te przekazuje się w polach z grupy PRAWA i WŁAŚCICIEL PRAW. Warto zamieścić także tę informację w plikach obiektu [[Przygotowanie techniczne plików PDF do Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego]].

Zgodnie z wytycznymi schematu PLMET grupa PRAWA dzieli się na dwa podpola: '''PRAWA DOSTĘPU''' i '''LICENCJA'''.

Pole PRAWA nie powinno być bezpośrednio wykorzystywane w opisie – należy korzystać z jego podpól.

'''PRAWA DOSTĘPU:''' zawiera ogólną informację na jakich zasadach możliwy jest dostęp do obiektu

'''LICENCJA''': opisuje konkretne zasady, na jakich obiekt może być wykorzystywany przez czytelnika już po jego wyświetleniu czy pobraniu na dysk, czyli po uzyskaniu dostępu. W polu podaje się nazwę licencji i odesłanie do jej treści. W przypadku licencji, których treść jest dostępna online podaje się, obok nazwy licencji, odpowiednie linki. Szczególnym przypadkiem zawartości pola LICENCJA jest odwołanie się do zasad opisanych w Ustawie o Prawie autorskim i Prawach pokrewnych - tzw. dozwolony użytek.

Powyższe pola należy traktować jako całość i wypełniać oba, dodatkowo korzystając z zakładek językowych opisu metadanych PL i EN podając odpowiednie, TOŻSAME wartości – [[Sposób wypełniania pól PRAWA DOSTĘPU i LICENCJA|szczegółowe instrukcje]].

W określaniu statusu obiektów cyfrowych w kontekście majątkowych praw autorskich i możliwości wykorzystania tych obiektów pomocny jest [http://fbc.pionier.net.pl/pro/wp-content/uploads/2019/05/FBC_Plakat_Prawa_Autorskie_PL-1.pdf Schemat decyzyjny ] rightstatements.org opracowany na potrzeby instytucji współpracujących z Federacją Bibliotek Cyfrowych.

Trzecim polem związanym z prawami jest atrybut '''WŁAŚCICIEL PRAW'''. Zawiera informacje o instytucji lub osobie/osobach, która dysponuje prawami do zasobu i powinno być wypełniane wyłącznie wtedy, gdy udostępniany utwór jest faktycznie objęty prawem autorskim.
Jeżeli obiekt jest w domenie publicznej lub majątkowe prawa autorskie do utworu wygasły, to pole należy zostawić puste (informacje o instytucji, która przechowuje oryginalny obiekt wpisuje się w podpolu LOKALIZACJA ORYGINAŁU pola POCHODZENIE).

Zasady wypełniania pola '''WŁAŚCICIEL PRAW''':

- wartość pola powinna zaczynać się od słowa „Copyright”; ze względu na możliwe problemy z eksportem danych nie zaleca się stosowania znaku ©

- wszystkich właścicieli praw umieszcza się w jednym polu – najlepiej w takiej kolejności i brzmieniu, jak są wymienieni w obiekcie
Niezaleznie od tego czy w formule copyright wypisano imię i nazwisko autora czy też słowo Autor wpisuje się literalnie imię i nazwisko autora.

- w przypadku publikacji zbiorowych, gdy występuje zapis: „Copyright <instytucja> i autorzy” zaleca się stosowanie takiego zapisu w opisie całości publikacji (publikacja nadrzędna/grupowa) oraz przy poszczególnych rozdziałach (publikacje podrzędne); gdy występuje zapis: „Copyright <instytucja> i <imiona i nazwiska autorów>” zaleca się umieszczenie takiego zapisu w opisie całości publikacji (publikacja nadrzędna/grupowa), a przy poszczególnych rozdziałach (publikacje podrzędne) nazwę instytucji i dane konkretnego autora/autorów.

'''Deponentom prac współczesnych zalecamy przedyskutowanie licencji udostępniania z autorami lub innymi właścicielami autorskich praw majątkowych.'''
 
[[Plik:Logotypyworkflow.jpg|800px|centruj]]

Przygotowanie sposobu prezentacji obiektu

2023-07-13T10:47:17Z

Rafał Raczyński: Dodanie wymaganych logotypów z projektu Workflow

Przygotowując obiekt do RUwr konieczne będzie rozważenie zasad jego prezentacji.

Domyślnym zachowaniem systemu dLibra jest przesłanie treści publikacji na komputer czytelnika. W tym momencie kopia cyfrowej publikacji opuszcza bibliotekę cyfrową i to co się z nią dalej dzieje zależy przede wszystkim od czytelnika. Pliki z treścią prezentowane są przez przeglądarkę WWW zainstalowaną na komputerze czytelnika, opcjonalnie przy pomocy dodatkowego oprogramowania. Domyślnie system dLibra nie blokuje w żaden sposób
możliwości zapisywania wyświetlonej publikacji na dysk czy drukowania jej. Jeżeli sam format publikacji umożliwia zablokowanie pewnych czynności, np. zablokowanie drukowania z plików PDF, to dLibra nie ingeruje w żaden sposób w te mechanizmy.
Za: https://docs.psnc.pl/pages/viewpage.action?pageId=1159314

Zatem wprowadzenie ewentualnych ustawień technicznych zabezpieczających treści w deponowanym pliku będzie zadaniem licencjodawcy.

Kolejnym krokiem będzie uzgodnienie zapisów umownych dotyczących zdeponowania pliku w Repozytorium UWr. Standardowa umowa z Autorem proponowana w serwisie Dla koordynatorów umożliwia Licencjodawcy (Autorowi) wybór sposobu udostępniania treści.
Autor może wyrazić zgodę na:
dostęp publiczny dla wszystkich (3.1)
dostęp ograniczony tylko do określonych lokalizacji (3.2)
w sieci wewnętrznej UWr (IP)
tylko dla danego Wydziału (IP)
Spotykamy się także z ograniczeniami, niewymienionymi w przywołanych wzorcach np. "tylko na końcówkach w Bibliotece Uniwersyteckiej", "tylko dla użytkowników zalogowanych". Dostęp publiczny może być również ograniczony przez Autora w odniesieniu do daty ("dostęp w sieci Internet od dnia...", p. 3.2).

Zadaniem redaktora/koodynatora jest odpowiednie przeniesienie tych wszystkich elementów do dLibry. Poniżej prezentujemy tabelę z opisem parametrów i atrybutów prowadzących do wskazanych efektów.

{| class="wikitable"
|+ Prezentacja obiektu
|-
! Efekt !! Zakładka Prawa w edytorze metadanych !! Zakładka Wydanie w edytorze metadanych!! Zakładka Wartości atrybutów w edytorze metadanych
|-
| Plik dostępny dla wszystkich https://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/144030 https://www.repozytorium.uni.wroc.pl/publication/142752 || Kolumna Użytkownicy: Użytkownicy publiczni || Sekcja Publikowanie - wartość Opublikowane zaznaczona || Prawa dostępu: wszystkie z wyjątkiem “Publikacja dostępna wyłącznie na wybranych końcówkach terminali w sieci Uniwersytetu Wrocławskiego"
|-
| Plik dostępny dla wszystkich, ale tylko w terminalach zlokalizowanych w BUWr https://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/144195 || Kolumna Użytkownicy: buwr || Sekcja Publikowanie - wartość Opublikowane zaznaczona || Prawa dostępu: wartość słownikowa “Publikacja dostępna wyłącznie na wybranych końcówkach terminali w sieci Uniwersytetu Wrocławskiego
|-
| Plik dostępny dla użytkowników w wybranych lokalizacjach w sieci UWr https://www.bibliotekacyfrowa.pl/publication/144244|| Kolumna Użytkownicy: po uzgodnieniu z administratorem systemu dLibra należy wskazać odpowiednie nazwy użytkowników || Sekcja Publikowanie - wartość Opublikowana zaznaczona || Prawa dostępu: wszystkie licencje zamknięte
|-
| Plik dostępny dla zalogowanych użytkowników Repozytorium || Kolumna Użytkownicy: Użytkownicy zalogowani || Sekcja Publikowanie - wartość Opublikowana zaznaczona || Prawa dostępu: wszystkie licencje zamknięte

|}
 
[[Plik:Logotypyworkflow.jpg|800px|centruj]]

Przygotowanie techniczne plików PDF do Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego

2023-07-13T10:46:50Z

Rafał Raczyński: Dodanie wymaganych logotypów z projektu Workflow

<big>'''<big>Poniższe wytyczne pokrywają się ze wskazówkami przygotowanymi przez Google Scholar</big>'''</big>

<big>1. Przygotowując plik pamiętaj by umieścić podstawowe elementy identyfikacyjne dokumentu na pierwszej stronie. Unikaj wstawiania grafiki jako pierwszej strony obiektu. Grafika znakomicie nada się jako Miniatura.

Tytuł całego tekstu musi być zapisany największą czcionką - polecana jest wielkość co najmniej 24 pkt.

Dane autora/autorów z pominięciem wszelkich tytułów naukowych i afiliacji należy umieścić tuż nad lub tuż pod tytułem czcionką w rozmiarze 16-23 pkt. Dane poszczególnych autorów oddziela się przy pomocy przecinka lub średnika.

2. Jeśli zamieszczasz zestawienie bibliograficzne dla źródeł użytych przy przygotowywaniu lub pisaniu tekstu opatrz go tytułem o treści “Bibliografia”, “Referencje” itp.

3. Wstawiany plik musi mieć aktywną możliwość przeszukiwania go (funkcja Ctrl+F)

4. Nazwij odpowiednio plik: najlepiej nadać mu nazwę od nazwiska autora lub tytułu tekstu (druga opcja jest lepsza, autor bowiem opublikował zwykle więcej niż jeden tekst). Nie używaj żadnych znaków diakrytycznych, a zamiast spacji użyj podkreślnika: czyli _. Przykładowa nazwa pliku to: moj_pierwszy_artykul.pdf

5. Sprawdź wagę pliku – rozmiar nie powinien przekraczać 5 MB.

6. Uzupełnij metadane pliku: wskaż co najmniej autora i tytuł dokumentu.

Wpisanie poprawnych metadanych jest zadaniem bardzo prostym – pod warunkiem, że mamy odpowiednie narzędzie. Nie da się tego zrobić zwykłym programem do wyświetlania PDF-ów (czyli np. nie można tego wykonać w programie Adobe Reader).

Taką aplikacją może być i2pdf : https://www.i2pdf.com/pl/edit-pdf-metadata

Poszukiwanie innych, podobnych programów może ułatwić wyrażenie "edytor metadanych w pliku pdf" wpisane do wyszukiwarki.

7. Zalecamy umieszczanie w plikach oznaczenia licencji, na jakiej upubliczniany jest obiekt: nazwy, skróconego opisu lub chociaż jej graficznego przedstawienia (szczególnie łatwe do wykorzystania w przypadku licencji CC). Zwiększy to szanse na poprawne wykonywanie udzielonych licencji i da użytkownikowi informację co może a czego nie w odniesieniu do danego obiektu bez konieczności analizowania metadanych.

W przypadku korzystania z rozpowszechniania przy użyciu licencji CC można wykorzystać oznaczenia graficzne zlistowane
[https://creativecommons.org/about/downloads/ tu ]
</big>
 
[[Plik:Logotypyworkflow.jpg|800px|centruj]]

TransLab

2023-07-13T10:46:04Z

Rafał Raczyński:

[[Przygotowanie_plików_do_transkrypcji|Przygotowanie plików do transkrypcji]]
 
 
Dział ten poświęcony jest [https://translab.uni.wroc.pl/ Wirtualnemu Laboratorium Transkrypcji] i zawiera instrukcje korzystania z poszczególnych funkcjonalności usługi:
* [[Zakładanie_i_aktywacja_konta|Zakładanie i aktywacja konta użytkownika]]
* [[Tworzenie_nowej_transkrypcji|Tworzenie nowej transkrypcji]]
** [[Import_publikacji_z_zewnętrznych_serwisów|Import publikacji z zewnętrznych serwisów]]
* [[Nadawanie_uprawnień_do_transkrypcji|Nadawanie uprawnień do transkrypcji]]
* [[Transkrypcja_automatyczna|Transkrypcja automatyczna]]
* [[Transkrypcja_manualna|Transkrypcja manualna]]
* [[Korekta_transkrypcji|Korekta transkrypcji]]
* [[Weryfikacja_transkrypcji|Weryfikacja transkrypcji]]
* [[Eksport_wyników|Eksport wyników]]
 
Dostępny jest również [https://www.youtube.com/watch?v=ZTwIonnKRq8&t film instruktażowy].
 
 
Wydarzenia: 
[https://www.youtube.com/watch?v=8XzoxJIJ_CM Noc Innowacji 2021 vol. 1 – zdalna transkrypcja rękopisów] 
[https://www.youtube.com/watch?v=qqamzms0wBw Noc Innowacji 2021 vol. 2 – tranksrypcja dla opornych] 
[https://www.youtube.com/watch?v=AMTVI3s9ejI&t=229s Transcribathon Leopoldyński] 
[https://www.youtube.com/watch?v=935qXioDPv4 Noc Innowacji 2022 – Pamiętnik Nehringa]
 
[[Plik:Logotypyworkflow.jpg|800px|centruj]]

Metadane

2023-07-13T10:45:23Z

Rafał Raczyński: Dodanie wymaganych logotypów z projektu Workflow

Dział ten poświęcony jest zagadnieniom związanym z metadanymi w bibliotekach cyfrowych, ich standardom, jakości oraz praktyce tworzenia i wprowadzania metadanych:

* [[BC_oznaczanie_jezyka_metadanych|Oznaczanie języka metadanych]]
* [[BC_opracowanie_czasopisma_i_pracy_zbiorowej|Opracowanie czasopisma i pracy zbiorowej oraz ich zawartości (artykuł/rozdział)]]
* [[RUWr_opracowanie_danych_badawczych|Opracowanie danych badawczych w RUWr]]
* [[RUWr_opracowanie_doktoratów|Opracowanie doktoratów w RUWr]]

* Europeana:
** [[Europeana_-_metadane_-_wymagania_minimalne|Obowiązkowe elementy metadanych]]
** [[Europeana_-_poziomy_metadanych|Poziomy metadanych (Tiers)]]
** [[Europeana_-_klasy_kontekstowe|Klasy kontekstowe]]
* [[BC_metadane| Wprowadzanie metadanych do opisów w Bibliotece Cyfrowej UWr, Muzeum Cyfrowym UWr oraz Repozytorium UWr]]
* [[BC_import_metadanych|Wykorzystanie importu przy wprowadzaniu metadanych do opisów w Bibliotece Cyfrowej UWr, Muzeum Cyfrowym UWr oraz Repozytorium UWr]]
* [[BC_publikacje_wieloformatowe|Publikacje wieloformatowe – dodawanie i usuwanie formatów w już istniejących publikacjach]]

[[Plik:Logotypyworkflow.jpg|800px|centruj]]

TransLab

2023-07-13T10:43:28Z

Rafał Raczyński:

TransLab

2023-07-13T10:43:04Z

Rafał Raczyński:

TransLab

2023-07-13T10:42:39Z

Rafał Raczyński: Zmiana formatu pliku ologowania

Plik:Logotypyworkflow.jpg

2023-07-13T10:41:44Z

Rafał Raczyński: Plik logotypów z projektu Workflow

== Opis ==
Plik logotypów z projektu Workflow

TransLab

2023-07-13T10:38:58Z

Rafał Raczyński: Poprawka

TransLab

2023-07-13T10:38:17Z

Rafał Raczyński: Dodanie wymaganych logotypów z projektu Workflow

Plik:Logotypyworkflow.webp

2023-07-13T10:35:41Z

Rafał Raczyński: logotypy treści powstałych w ramach projektu "Workflow dla opracowania publikacji cyfrowych w UWr"

== Opis ==
logotypy treści powstałych w ramach projektu "Workflow dla opracowania publikacji cyfrowych w UWr"

Przygotowanie plików do transkrypcji

2022-03-16T08:55:59Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

== Skanowanie ==
Obiekt przeznaczony do transkrypcji i umieszczenia w Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego powinien zostać zeskanowany w rozdzielczości co najmniej '''300 dpi''' oraz formacie '''TIFF'''.
== Obróbka plików w Scan Tailor ==
Aby pliki mogły zostać poddane transkrypcji w WLT należy poddać je wstępnej obróbce (m.in. wykonać podział stron). Przykładem darmowego oprogramowania, którym można takiej obróbki dokonać, jest Scan Tailor. 
Instrukcja oraz film instruktażowy w języku angielskim są dostępne [https://github.com/scantailor/scantailor/wiki tutaj.]

=== Pobranie i instalacja ===
Scan Tailor to darmowe oprogramowanie, które można pobrać z repozytorium [https://github.com/scantailor/scantailor/releases/tag/RELEASE_0_9_11_1 GitHub]. 
Aby ustalić wersję systemu Windows dostępną na komputerze, na którym ma zostać zainstalowane oprogramowanie, można skorzystać z następującej [https://support.microsoft.com/pl-pl/windows/32-bitowy-i-64-bitowy-system-windows-cz%C4%99sto-zadawane-pytania-c6ca9541-8dce-4d48-0415-94a3faa2e13d instrukcji.] 
Pobrany plik należy otworzyć, co uruchomi proces instalacji.
=== Rozpoczęcie projektu ===
Po uruchomieniu programu widoczne będą dwie możliwości rozpoczęcia pracy: "Nowy projekt" i "Otwórz projekt". Po wybraniu opcji "Nowy projekt" pojawi się następujące okno dialogowe:
[[Plik:Nowy projekt.jpg|ramka|centruj]]
Jako katalog wejścia należy wskazać folder, w którym znajdują się pliki zeskanowanej publikacji. Jako katalog wyjścia należy wskazać folder, w którym zostaną zapisane pliki po przetworzeniu przez Scan Tailor. 
Po wybraniu katalogu wejścia w ramce "Pliki spoza projektu" zostanie wyświetlona lista plików ze wskazanego folderu. Należy wybrać pliki, które mają się znaleźć w projekcie i przenieść je przy pomocy ">>" do ramki "Pliki w projekcie". Po przeniesieniu wszystkich plików należy zatwierdzić akcję przyciskiem "OK".
=== Układ funkcjonalności ===
Po uruchomieniu nowego projektu okno programu wygląda następująco:
[[Plik:Pierwszy widok.jpg|1000px|centruj]]
Lewy panel zawiera listę etapów przetwarzania, wraz z zaznaczeniem aktywnego etapu. Poniżej listy wyświetlane są akcje dostępne dla danego etapu. 
Prawy panel zawiera miniatury plików zawartych w projekcie. 
Na środku jest wyświetlany podgląd aktualnie przetwarzanego pliku.
=== Obróbka plików ===
Przetwarzanie plików w programie odbywa się w sześciu etapach. Na każdym z nich istnieje możliwość pracy na każdym pliku z osobna lub wybrania parametrów dla jednego pliku i zastosowania ich dla wszystkich pozostałych.
=== Popraw orientację ===
W pierwszym etapie prac dokonuje się poprawy orientacji, to znaczy obrotów obrazu o krotność 90° (korekta ewentualnych nierówności na skanie jest możliwa później). Służą do tego przyciski strzałek na lewym panelu programu. Po wykonaniu odpowiedniej akcji można wybrać opcję "Zastosuj do..." i zaznaczyć, które strony mają zostać przekształcone w zadany sposób.
==== Dziel strony ====
Drugi etap to dzielenie skanów na osobne strony. Program dokonuje podziału automatycznie, jednak wskazane jest sprawdzenie, czy zostało ono wykonane prawidłowo dla poszczególnych stron. W celu rozpoczęcia automatycznego dzielenia stron należy kliknąć przycisk "play" przy oznaczeniu etapu na lewym panelu programu:
[[Plik:Play.jpg|ramka|centruj]]
Ręcznej korekty można dokonać poprzez przeciągnięcie linii podziału na podglądzie pliku (przesuwana jest wtedy cała linia, bez zmiany jej orientacji) lub przeciągnięcie końców linii (umożliwia wykonanie podziału pod kątem, w przypadku niewypoziomowanych skanów).
==== Obróć ====
Trzeci etap pozwala na zredukowanie nierówności tekstu powstałych w wyniku błędów drukarskich lub problemów podczas skanowania. Podobnie jak w przypadku podziału stron, program dokonuje korekty automatycznie po kliknięciu przycisku "play". Ewentualne poprawienie rezultatów jest możliwe poprzez ręczne przeciągnięcie znaczników na podglądzie pliku lub wpisanie pożądanej wartości w lewym panelu programu.
==== Wybierz zawartość ====
Czwarty etap polega na wskazaniu obszarów zawierających treść. Wybranie zawartości można przeprowadzić ręcznie (przy pomocy ramki na podglądzie poszczególnych stron) lub program może wykonać rozpoznanie automatycznie. Względem wybranych obszarów zostaną dodane marginesy w kolejnym etapie przetwarzania.
==== Marginesy ====
Piąty etap to ustalenie wielkości marginesów dla poszczególnych stron. Wykonanie tej akcji w sposób automatyczny może skutkować przekłamaniami w układzie graficznym (zwłaszcza w przypadku kolumn opuszczonych i szpicowych). W związku z tym zaleca się wskazanie marginesów ręcznie poprzez przeciągnięcie brzegów ramki dla każdej ze stron w taki sposób, aby brzegi marginesów pokrywały się z brzegami kart widocznymi na skanach. Należy pamiętać, aby na lewym panelu odznaczyć opcję blokady wartości, aby możliwe było ustawienie różnych szerokości dla poszczególnych marginesów. Wskazane jest również skorzystanie z wyrównania centralnego oraz dopasowania rozmiaru do pozostałych stron.
[[Plik:Marginesy.jpg|ramka|centruj]]
Dzięki temu wszystkie uzyskane pliki będą miały jeden rozmiar i jednakowe umiejscowienie treści, co znacząco ułatwi przeliczenie i docięcie na dalszym etapie przygotowania publikacji.
==== Wyjście ====
Szósty, ostatni, etap to ustalenie parametrów wyjściowych dla przetworzonych plików. Dla publikacji przygotowywanych do transkrypcji w WLT i zamieszczenia w Repozytorium zaleca się rozdzielczość 600 DPI, tryb "kolorowy/skala szarości" i białe marginesy. Po kliknięciu przycisku "play" w katalogu docelowym zostaną zapisane przetworzone pliki.
== Przeliczanie rozmiaru plików ==
Pliki utworzone po obróbce w programie Scan Tailor zwykle będą miały inne wymiary od fizycznej publikacji. Aby ustalić prawidłowe wymiary plików należy wykonać następujące kroki:
# Zmierzyć długość i szerokość fizycznej publikacji (w milimetrach).
# Przeliczyć wymiary fizyczne na piksele przy odpowiedniej rozdzielczości (np. przy pomocy [https://pixelcalculator.com/en kalkulatora online]).
# Porównać otrzymane wartości z wymiarami plików otrzymanych z programu Scan Tailor.
Zwykle pliki będą miały większe wymiary, więc będą wymagały przycięcia.
== Dopasowanie rozmiaru plików ==
Do automatycznego przycięcia plików można wykorzystać program [https://www.xnview.com/en/ XnView]. Po zainstalowaniu i uruchomieniu programu należy przejść do folderu, w którym znajdują się pliki do przetworzenia i je zaznaczyć. Następnie na pasku narzędzi programu należy wybrać Narzędzia>>Konwertowanie wielu plików... co otworzy następujące okno dialogowe:
[[Plik:Konwersja 01.jpg|ramka|centruj]]
W zakładce "Wyjście" należy wybrać folder, w którym zostaną zapisane wyniki konwersji. Następnie kliknąć przycisk "Ustawienia" (nie mylić z zakładką "Ustawienia") i dla opcji "Kompresja obrazów czarno-białych" oraz "kompresja obrazów kolorowych" wybrać wartość "LZW". W zakładce "Akcje" należy wybrać Dodaj akcję>>Obraz>>przytnij. Do listy akcji zostanie dodana wybrana czynność, dla której można ustawić odpowiednie parametry.
[[Plik:06 konwersja 02.jpg|ramka|centruj]]
Aby ustalić wartość przycięcia należy obliczyć różnicę między aktualnym wymiarem pliku a wymiarem docelowym [[Przeliczanie_rozmiaru_plików|obliczonym na podstawie oryginału]]. Przycięcie powinno być symetryczne (o taką samą wartość z prawej i lewej strony oraz u dołu i góry), więc różnicę w wymiarach trzeba podzielić przez dwa. Otrzymane w ten sposób wartości (dla szerokości i wysokości) należy wpisać w formularz akcji.
[[Plik:06 konwersja 03.jpg|ramka|centruj]]
Po wpisaniu odpowiednich wartości przycięć wystarczy kliknąć przycisk "Konwertuj". Obrobione pliki zostaną zapisane w wybranym folderze docelowym.

Weryfikacja transkrypcji

2022-03-16T08:54:29Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

== Weryfikacja wierszy ==
Każdy wiersz w transkrybowanym dokumencie można oznaczyć jako poprawny [[Plik:Poprawny wiersz.jpg]], do poprawy [[Plik:Do poprawy wiersz.jpg]] lub niezweryfikowany [[Plik:Niezweryfikowany wiersz.jpg]]. Służy do tego znajdujące się po prawej stronie [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|wiersza]] pole wyboru, na które należy kliknąć, odpowiednio: jeden, dwa lub trzy razy. 
Można również użyć przycisku [[Plik:Poprawna transkrypcja strony.jpg]], który automatycznie oznaczy wszystkie wiersze na stronie jako poprawnie przetranskrybowane. 
Jeżeli na stronie nie ma elementów podlegających transkrypcji należy kliknąć [[Plik:Pusta strona.jpg]].
== Postęp transkrypcji ==
Na stronie szczegółów transkrypcji widoczny jest pasek postępu dla całego dokumentu.
[[Plik:Zaawansowanie calosci zero.jpg|ramka|centruj]]
Pod miniaturą każdej ze stron widnieje dodatkowa informacja odnośnie do postępów prac.
[[Plik:Zaawansowanie strony zero.jpg|ramka|centruj]]
Wartość procentowa będzie wzrastać w wyniku oznaczania wierszy (i stron), jako poprawnie przetranskrybowanych. Oznaczenie pustej strony skutkuje stuprocentowym postępem transkrypcji dla tego pliku.
== Statystyki dokumentu ==
Na stronie szczegółów transkrypcji znajduje się zakładka "Weryfikacja transkrypcji".
[[Plik:Weryfikacja transkrypcji 01.jpg|1000px|centruj]]
Po wybraniu tej opcji wyświetli się informacja o liczbie zweryfikowanych i niezweryfikowanych wierszy oraz ich poprawności w całym dokumencie, jak również na poszczególnych stronach.

Korekta transkrypcji

2022-03-16T08:53:34Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

== Formatowanie tekstu ==
WLT umożliwia podstawowe formatowanie tekstu transkrypcji: pogrubienie [[Plik:Pogrubienie.jpg]] oraz kursywa [[Plik:Kursywa.jpg]]. Dostępna jest również lista podstawowych znaków specjalnych [[Plik:Znaki specjalne.jpg]], które można wstawić do transkrypcji. Wszystkie trzy przyciski znajdują się w górnej części [[Transkrypcja_manualna#Pasek_narz.C4.99dzi_wynik.C3.B3w_transkrypcji|paska narzędzi wyników transkrypcji]].
== Formatowanie wierszy ==
Przyciski formatowania wierszy znajdują się w środkowej części [[Transkrypcja_manualna#Pasek_narz.C4.99dzi_wynik.C3.B3w_transkrypcji|paska narzędzi wyników transkrypcji]]. Po wyborze formatowania dla danego wiersza, po jego prawej stronie pojawi się ikona oznaczenia formatowania. Dla jednego wiersza jest możliwe tylko jedno oznaczenie.
=== Oznaczenie akapitu ===
Aby wskazać, który fragment tekstu tworzy akapit należy zaznaczyć ostatni wiersz wchodzący w jego skład i wybrać [[Plik:Koniec akapitu.jpg]]. Program automatycznie uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tego akapitu.
=== Lista ===
Aby wskazać, który fragment tekstu stanowi element listy należy zaznaczyć wiersz, w którym jest zawarty (każdy element listy powinien być oznaczony osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], czyli być w osobnym wierszu), kliknąć [[Plik:Lista 01.jpg]] i wybrać opcję "koniec elementu listy". Analogicznie do oznaczenia paragrafu program uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tego elementu. Każdy element listy powinien otrzymać oznaczenie "koniec elementu listy". Wyjątkiem jest ostatni z nich, który należy oznaczyć jako "koniec listy" (poprzez kliknięcie [[Plik:Lista 01.jpg]] i wybranie opcji "koniec listy").
=== Nagłówek, stopka i numer strony ===
Te trzy rodzaje oznaczeń znajdują się pod zbiorczą ikoną [[Plik:Naglowek stopka nr 01.jpg]]. Po kliknięciu otwiera się lista, z której należy wybrać jedną z opcji. Każdy z fragmentów, który ma otrzymać oznaczenie powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]], nawet jeżeli znajdują się obok siebie na stronie (np. gdy numer strony sąsiaduje z [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBywa_pagina żywą paginą]). Jeżeli nagłówek lub stopka składają się z więcej niż jednego wiersza, każdy z nich powinien otrzymać własne oznaczenie.
=== Tytuł ===
WLT umożliwia oznaczanie tytułów w sposób hierarchiczny, w trzech stopniach, analogicznie do znanych programów tekstowych. Po kliknięciu [[Plik:Tytuly 01.jpg]] otworzy się lista, z której można wybrać oznaczenie końca tytułu danego stopnia. Podobnie jak w powyższych przypadkach, program uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią tytułu.
=== Ilustracja ===
Jeżeli w transkrybowanym dokumencie znajduje się ilustracja, należy objąć ją osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarem transkrypcji]], a następnie kliknąć [[Plik:Ilustracja 01.jpg]] i wybrać opcję "ilustracja". Fragment pliku graficznego zawarty w tym obszarze transkrypcji zostanie wyeksportowany jako obraz do plików hOCR, TEI, EPUB oraz MOBI. Aby nadać oznaczenie dla podpisu do ilustracji należy zaznaczyć zawierający go wiersz i po kliknięciu [[Plik:Ilustracja 01.jpg]] wybrać opcję "podpis pod ilustracją".
=== Tabela ===
Gdy w tekście występuje tabela, każdy jej element powinien znajdować się w osobnym [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszarze transkrypcji]]. Na przykład w przypadku komórki składającej się z trzech wierszy, będą to trzy obszary transkrypcji. Dla tak przygotowanych wierszy należy wybrać oznaczenia poprzez kliknięcie [[Plik:Tabela 01.jpg]] i wybranie z listy odpowiedniej opcji: koniec komórki, koniec wiersza lub koniec tabeli. Podobnie jak w powyższych przypadkach program uzna, że wszystkie wcześniejsze wiersze, aż do poprzedniego oznaczenia formatowania, są częścią komórki/wiersza/tabeli.
=== Usuwanie oznaczeń formatowania wierszy===
Aby usunąć oznaczenie należy kliknąć na jego ikonę po prawej stronie wiersza i wybrać opcję "usuń".
== Komentarze ==
Aby dodać komentarz do transkrybowanego wiersza należy kliknąć [[Plik:Komentarz 01.jpg]], co wywoła okno dialogowe, w którym można wpisać treść wiadomości. Przy skomentowanym wierszu (po prawej stronie) pojawi się [[Plik:Komentarz 04.jpg]]. Po kliknięciu na [[Plik:Komentarz 04.jpg]] wyświetli się okno dialogowe z treścią, autorem i czasem utworzenia komentarza oraz opcją dodania dodatkowej wiadomości. 
Treści komentarzy nie będą [[Eksport_wynik%C3%B3w|eksportowane]] w wynikach transkrypcji.

Transkrypcja manualna

2022-03-16T08:50:53Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

== Rozpoczęcie transkrypcji manualnej ==
Po utworzeniu [[Tworzenie_nowej_transkrypcji|nowej transkrypcji]] oraz [[Tworzenie_nowej_transkrypcji#Dodawanie_plików_do_transkrypcji|dodaniu plików]], dokument można przetranskrybować [[Transkrypcja_automatyczna|automatycznie]] lub manualnie. 
Aby rozpocząć transkrypcję manualną, kliknij przycisk "Rozpocznij transkrypcję" w widoku szczegółów transkrypcji. Zostanie otwarte okno transkrypcji pierwszej strony dokumentu. 
[[Plik:Rozpocznij transkrypcje calosc.jpg|1000px|centruj]]
Możesz również kliknąć na miniaturę strony, od której chcesz rozpocząć transkrypcję.
== Panel transkrypcji strony ==
Panel transkrypcji strony składa się z dwóch części ustawionych obok siebie, z których każda posiada dedykowany pasek narzędzi po swojej lewej stronie. Układ podstawowy zakłada wyświetlanie pliku graficznego po lewej, a wyników transkrypcji po prawej stronie panelu. Układ ten możesz zmienić przy pomocy przycisku [[Plik:Zamien stronami.jpg]], znajdującego się w lewym górnym rogu panelu. 
Aby przejść do kolejnej lub poprzedniej strony transkrybowanego dokumentu skorzystaj z przycisków [[Plik:Poprzenia nastepna strona.jpg]], znajdujących się w prawym górnym rogu panelu.
=== Pasek narzędzi pliku graficznego ===
Pasek narzędzi znajduje się po lewej stronie części panelu, w której wyświetlany jest plik graficzny. Umieszczono na nim przyciski nawigacyjne pozwalające na przybliżanie i oddalanie obrazu [[Plik:Przybliz oddal.jpg]], uruchomienie trybu pełnoekranowego [[Plik:Pelny ekran 01.jpg]] oraz dopasowania do wysokości okna [[Plik:Wysokosc okna.jpg]], który przywraca widok całego pliku graficznego. Przybliżanie i oddalanie jest możliwe również przy użyciu myszki (scroll). Oprócz przycisków nawigacyjnych znajduje się tu również przycisk dodawania obszaru transkrypcji [[Plik:Dodaj obszar nieaktywny.jpg]].
==== Dodawanie obszaru transkrypcji ====
Po uruchomieniu panelu transkrypcji strony przycisk dodawania obszaru transkrypcji jest nieaktywny [[Plik:Dodaj obszar nieaktywny 01.jpg]]. Przesuwanie widoku pliku graficznego jest wtedy możliwe przy pomocy kliknięcia i przytrzymania lewego przycisku myszy w wybranym miejscu oraz przeciągnięcia obrazu. Aby dodać obszar transkrypcji kliknij przycisk [[Plik:Dodaj obszar nieaktywny 01.jpg]], co uaktywni funkcję [[Plik:Dodaj obszar aktywny 01.jpg]]. Gdy przycisk dodawania obszaru jest aktywny [[Plik:Dodaj obszar aktywny 01.jpg]] możliwe jest dodanie obszaru w formie ramki, poprzez naciśnięcie lewego przycisku myszy w wybranym miejscu, przytrzymanie go i przeciągnięcie, dzięki czemu zostanie narysowany na pliku graficznym: [[Plik:Obszar transkrypcji 01.jpg]]. 
Aby móc przesuwać plik graficzny poprzez kliknięcie i przeciągnięcie upewnij się, że przycisk dodawania obszaru transkrypcji jest nieaktywny [[Plik:Dodaj obszar nieaktywny 01.jpg]].
Dodanie w pliku graficznym obszaru transkrypcji skutkuje pojawieniem się odpowiadającego mu pustego wiersza w części wyników transkrypcji:
[[Plik:Obszar z wierszem.jpg|centruj|1200px]]
==== Edycja obszaru transkrypcji ====
Aby edytować obszar transkrypcji upewnij się, że przycisk dodawania obszaru transkrypcji jest nieaktywny [[Plik:Dodaj obszar nieaktywny 01.jpg]]. Następnie zaznacz obszar, który chcesz edytować, klikając na niego lewym przyciskiem myszy. Ramka zaznaczonego obszaru zmieni kolor na niebieski: [[Plik:Obszar transkrypcji.jpg]]. Następnie kliknij przycisk [[Plik:Edytuj zaznaczenie.jpg]], znajdujący się w górnej środkowej części panelu transkrypcji. Wybrany wcześniej obszar przejdzie w tryb edycji: [[Plik:Obszar transkrypcji w edycji.jpg]]. Możesz zmienić rozmiar obszaru transkrypcji klikając na kwadrat, który pojawił się w rogu ramki i przeciągając go. Aby zmienić położenie obszaru transkrypcji najedź na niego w trybie edycji. Gdy kursor zmieni wygląd na cztery rozchodzące się strzałki kliknij lewym przyciskiem myszy, przytrzymaj i przeciągnij obszar w wybrane miejsce. 
Aby zatwierdzić zmiany w obszarze transkrypcji kliknij przycisk [[Plik:Zakoncz edycje 01.jpg]], znajdujący się w tym samym miejscu, co [[Plik:Edytuj zaznaczenie.jpg]].
=== Pasek narzędzi wyników transkrypcji ===
Pasek narzędzi znajduje się po lewej stronie części panelu, w której wyświetlane są wyniki transkrypcji. Opis funkcjonalności niewymienionych poniżej znajduje się w artykule [[Korekta_transkrypcji|korekta transkrypcji]].
==== Uzupełnianie wierszy transkrypcji ====
Aby uzupełnić wiersz transkrypcji kliknij dwa razy lewym przyciskiem myszy lub kliknij na ikonę ołówka, znajdującą się po prawej stronie zaznaczonego wiersza. 
[[Plik:Edycja wiersza.jpg|ramka|centruj]]
W ten sposób zostanie otwarty tryb edycji wiersza:
[[Plik:Zatwierdzanie edycji wiersza.jpg|ramka|centruj]]
Po wpisaniu treści, zatwierdź zmiany kliknięciem na [[Plik:Haczyk.jpg]] lub wciśnięciem klawisza Enter na klawiaturze. 
Wiersze możesz transkrybować także [[Transkrypcja_automatyczna|automatycznie]].
==== Zmiana kolejności wierszy ====
Wiersze tworzone przez WLT po wyborze obszaru transkrypcji układane są automatycznie w kolejności występowania na pliku graficznym (w kierunku od góry do dołu). W przypadku obszarów transkrypcji umieszczonych obok siebie o kolejności wierszy będzie decydowało to, która z górnych krawędzi ramek obszarów znajduje się wyżej. Możesz zmienić kolejność wierszy transkrypcji bez wpływu na położenie obszarów transkrypcji. Służą do tego przyciski znajdujące się u dołu paska narzędzi wyników transkrypcji, umożliwiające przesuwanie wierszy w górę [[Plik:Wiersz gora.jpg]] lub w dół [[Plik:Wiersz dol.jpg]].
==== Usuwanie ====
Usuwanie obszarów transkrypcji skutkuje jednoczesnym usunięciem odpowiadających im wierszy (i odwrotnie). Można to zrobić na dwa sposoby. W każdym przypadku najpierw zaznacz obszar transkrypcji (lub wiersz), który chcesz usunąć. Gdy zaznaczenie jest aktywne (niebieska ramka), wciśnij na klawiaturze klawisz Delete lub skorzystaj z przycisku [[Plik:Usuwanie 01.jpg]] na pasku narzędzi. Kliknięcie przycisku [[Plik:Usuwanie 01.jpg]] otworzy listę [[Plik:Usuwanie 02.jpg]], z której możesz wybrać działanie. Po wyborze opcji "usuń wiele wierszy" zostanie wyświetlone okno dialogowe, w którym należy podać numery lub zakres wierszy do usunięcia. 
Aby usunąć treść wiersza zaznacz go, a następnie kliknij przycisk [[Plik:Wyczysc tekst.jpg]] na pasku narzędzi. Zarówno wiersz, jak i obszar transkrypcji pozostaną nienaruszone, zostanie usunięty tylko tekst transkrypcji. 
Usuniętych wierszy nie można przywrócić, więc program będzie za każdym prosił o potwierdzenie wybranej akcji.

Transkrypcja automatyczna

2022-03-16T08:47:47Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

== Transkrypcja automatyczna całego dokumentu ==
Po utworzeniu [[Tworzenie_nowej_transkrypcji|nowej transkrypcji]] oraz [[Tworzenie_nowej_transkrypcji#Dodawanie_plików_do_transkrypcji|dodaniu plików]], dokument można przetranskrybować [[Transkrypcja_manualna|manualnie]] lub automatycznie. 
Aby skorzystać z funkcji transkrypcji automatycznej, kliknij przycisk "Transkrybuj strony automatycznie" w widoku szczegółów transkrypcji.
[[Plik:Transkrypcja automatyczna 01.jpg|1200px|centruj]] 
Pojawi się okno dialogowe, w którym należy określić parametry transkrypcji. Po wyborze ustawień i kliknięciu przycisku "Rozpocznij" nastąpi automatyczna transkrypcja.
[[Plik:Transkrypcja automatyczna 02.jpg|ramka|centruj]]
=== Zakres stron ===
W zależności od potrzeb, możliwa jest transkrypcja wszystkich stron lub wybranego zakresu. 
Ponieważ czas trwania transkrypcji zależy od liczby stron, warto rozważyć podzielenie jej na mniejsze etapy. Podczas transkrypcji fragmentu publikacji praca nad pozostałą jej częścią jest niemożliwa.
=== Zakres rozpoznania ===
W ramach zakresu rozpoznania dostępne są trzy opcje: "nadpisz istniejącą transkrypcję", "uzupełnij istniejącą transkrypcję" oraz "tylko pliki bez transkrypcji". 

Wybranie funkcji "nadpisz istniejącą transkrypcję" dla nowego obiektu (czyli takiego, nad którym nie były prowadzone prace w WLT) spowoduje uruchomienie pełnego rozpoznania tekstu na plikach graficznych. Wybranie tej funkcji dla obiektu z częściową lub całkowitą transkrypcją spowoduje nadpisanie wyników. 

Aby skorzystać z opcji "uzupełnij istniejącą transkrypcję" należy najpierw dodać obszary transkrypcji do poszczególnych stron, według instrukcji do [[Transkrypcja_manualna|transkrypcji manualnej]]. Wtedy wybranie tej opcji spowoduje automatyczne rozpoznanie tekstu w ramach wybranych wcześniej, nieuzupełnionych obszarów. Jeżeli na poszczególnych stronach obiektu nie będzie pustych obszarów transkrypcji, funkcja uzupełnienia nie wprowadzi żadnych zmian. 

Wybranie opcji "tylko strony bez transkrypcji" dla nowego obiektu (czyli takiego, nad którym nie były prowadzone prace w WLT) spowoduje uruchomienie pełnego rozpoznania tekstu na plikach graficznych. Wybranie tej funkcji dla obiektu z częściową transkrypcją spowoduje uruchomienie pełnego rozpoznania tekstu na stronach, które wcześniej nie były transkrybowane (to znaczy nie znajduje się na nich ani jeden obszar transkrypcji). 
 
=== Profil rozpoznania ===
Profil rozpoznania określa język, w jakim jest napisany dokument przeznaczony do transkrypcji. Obecnie możliwa jest transkrypcja w języku polskim, angielskim, niemieckim, francuskim, łacińskim i rosyjskim.
== Transkrypcja automatyczna pojedynczej strony ==
Automatyczna transkrypcja pojedynczej strony jest możliwa na dwa sposoby:
# Wybierz zakres jednej strony, korzystając z funkcji automatycznej transkrypcji całego dokumentu.
# W widoku transkrypcji strony kliknij przycisk [[Plik:Transkrypcja automatyczna strony.jpg]]. Pojawi się okno dialogowe, w którym można wybrać zakres oraz profil rozpoznania, analogicznie do transkrypcji automatycznej całego dokumentu.
== Transkrypcja automatyczna wiersza ==
Po utworzeniu [[Transkrypcja_manualna#Dodawanie_obszaru_transkrypcji|obszaru transkrypcji]] i zaznaczeniu go, kliknij ikonę [[Plik:Transkrypcja wiersza 01.jpg]]. Pojawi się okno dialogowe, w którym można wybrać profil rozpoznania, analogicznie do pozostałych transkrypcji.

Nadawanie uprawnień do transkrypcji

2022-03-16T08:45:23Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Każdej nowo utworzonej transkrypcji nadawany jest status obiektu "niedostępny publicznie". Oznacza to, że dostęp do takiej transkrypcji ma tylko jej autor. Możliwe jest dodanie współpracowników do swojej transkrypcji oraz/lub zmiana jej statusu na "dostępny publicznie". Transkrypcje dostępne publicznie mogą być przeglądane (ale nie edytowane) przez wszystkich użytkowników, również niezalogowanych.

Aby zmienić uprawnienia dotyczące danej transkrypcji, w widoku jej szczegółów kliknij przycisk "uprawnienia".
[[Plik:Uprawnienia.jpg|1200px|centruj]]
Na kolejnej stronie możesz zmienić status obiektu z "niedostępny publicznie" na "dostępny publicznie", jak również dodać współpracowników do swojej transkrypcji, wpisując ich adres email w wyznaczonym polu. Możliwe jest dodanie wyłącznie adresów email, na które zostały zarejestrowane konta użytkownika w serwisie WLT.
[[Plik:Uprawnienia 01.jpg|800px|centruj]]
Współpracownikom możesz nadać odpowiednie role: transkrybenta, weryfikatora lub administratora. 
=== Transkrybent ===
Transkrybent otrzyma dostęp do obiektu z uprawnieniami ograniczonymi do [[Transkrypcja_manualna|transkrypcji manualnej]], [[Korekta_transkrypcji|korekty]] oraz [[Eksport_wynik%C3%B3w|pobierania wyników]]. Pozostałe funkcjonalności będą nieaktywne. 
=== Weryfikator ===
Weryfikator oprócz uprawnień właściwych dla transkrybenta, otrzyma również dostęp do [[Transkrypcja_automatyczna|transkrypcji automatycznej]] oraz [[Weryfikacja_transkrypcji|weryfikacji]].
=== Administrator ===
Administrator otrzyma pełnię uprawnień, włącznie z usuwaniem transkrypcji, zmianą statusu obiektu i przydzielaniem ról innym użytkownikom.

Import publikacji z zewnętrznych serwisów

2022-03-16T08:43:46Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

1. Na stronie głównej wybierz opcję "Nowa transkrypcja".
 
[[Plik:Tworzenie transkrypcji 02.jpg|ramka|centruj]]
 
2. Kliknij "Zaimportuj obiekt z zewnętrznego systemu". 
[[Plik:Import obiektu.jpg|ramka|centruj]]

3. Obecnie istnieje możliwość importu publikacji za pośrednictwem trzech rodzajów standardów: METS, IIIF oraz TEI. 
 
METS 

Dla obiektów opublikowanych w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Repozytorium Uniwersytetu wrocławskiego, opis w standardzie METS jest dostępny w szczegółach obiektu w zakładce "Informacje".
[[Plik:Mets 01.jpg|ramka|centruj]]
 
Kliknij przycisk "OAI-PMH (METS)", w nowej karcie zostanie otwarta strona, której adres URL należy skopiować i wkleić do WLT. 
[[Plik:Import transkrypcji mets.jpg|ramka|centruj]] 
Po kliknięciu przycisku "Rozpocznij pobieranie" nastąpi przekierowanie do formularza metadanych, gdzie zostaną automatycznie dodane metadane zawarte w manifeście. Ich edycja jest niemożliwa. Zapoznaj się z regulaminem usługi, zaakceptuj jego treść i kliknij "Utwórz nową transkrypcję". Pliki zostaną automatycznie pobrane i można rozpocząć [[Transkrypcja_automatyczna|transkrypcję automatyczną]] lub [[Transkrypcja_manualna|manualną]]. 
 
IIIF 
Dla obiektów opublikowanych w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Repozytorium Uniwersytetu wrocławskiego manifest IIIF jest dostępny w widoku treści obiektu, u góry ekranu.
[[Plik:Import transkrypcji manifest.jpg|ramka|centruj]]
Kliknij na ikonę IIIF. W nowej karcie zostanie otwarta strona manifestu. Skopiuj adres URL i wklej go do WLT. Po kliknięciu przycisku "Rozpocznij pobieranie" nastąpi przekierowanie do formularza metadanych, gdzie zostaną automatycznie dodane metadane zawarte w manifeście. Ich edycja jest niemożliwa. Zapoznaj się z regulaminem usługi, zaakceptuj jego treść i kliknij "Utwórz nową transkrypcję". Pliki zostaną automatycznie pobrane i można rozpocząć [[Transkrypcja_automatyczna|transkrypcję automatyczną]] lub [[Transkrypcja_manualna|manualną]].

Import publikacji z zewnętrznych serwisów

2022-03-16T08:42:58Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

1. Na stronie głównej wybierz opcję "Nowa transkrypcja".
 
[[Plik:Tworzenie transkrypcji 02.jpg|ramka|centruj]]
 
2. Kliknij "Zaimportuj obiekt z zewnętrznego systemu". 
[[Plik:Import obiektu.jpg|ramka|centruj]]

3. Obecnie istnieje możliwość importu publikacji za pośrednictwem trzech rodzajów standardów: METS, IIIF oraz TEI. 
 
METS 

Dla obiektów opublikowanych w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Repozytorium Uniwersytetu wrocławskiego, opis w standardzie METS jest dostępny w szczegółach obiektu w zakładce "Informacje".
[[Plik:Mets 01.jpg|ramka|centruj]]
 
Kliknij przycisk "OAI-PMH (METS)", w nowej karcie zostanie otwarta strona, której adres URL należy skopiować i wkleić do WLT. 
[[Plik:Import transkrypcji mets.jpg|ramka|centruj]] 
Po kliknięciu przycisku "Rozpocznij pobieranie" nastąpi przekierowanie do formularza metadanych, gdzie zostaną automatycznie dodane metadane zawarte w manifeście. Ich edycja jest niemożliwa. Zapoznaj się z regulaminem usługi, zaakceptuj jego treść i kliknij "Utwórz nową transkrypcję". Pliki zostaną automatycznie pobrane i można rozpocząć [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Transkrypcja_automatyczna transkrypcję automatyczną] lub [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Transkrypcja_manualna manualną]. 
 
IIIF 
Dla obiektów opublikowanych w Bibliotece Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Repozytorium Uniwersytetu wrocławskiego manifest IIIF jest dostępny w widoku treści obiektu, u góry ekranu.
[[Plik:Import transkrypcji manifest.jpg|ramka|centruj]]
Kliknij na ikonę IIIF. W nowej karcie zostanie otwarta strona manifestu. Skopiuj adres URL i wklej go do WLT. Po kliknięciu przycisku "Rozpocznij pobieranie" nastąpi przekierowanie do formularza metadanych, gdzie zostaną automatycznie dodane metadane zawarte w manifeście. Ich edycja jest niemożliwa. Zapoznaj się z regulaminem usługi, zaakceptuj jego treść i kliknij "Utwórz nową transkrypcję". Pliki zostaną automatycznie pobrane i można rozpocząć [[Transkrypcja_automatyczna|transkrypcję automatyczną]] lub [[Transkrypcja_manualna|manualną]].

Tworzenie nowej transkrypcji

2022-03-16T08:42:00Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Zobacz również: [[Import_publikacji_z_zewn%C4%99trznych_serwis%C3%B3w|Import publikacji z zewnętrznych serwisów]]
 
 
1. Na stronie głównej wybierz opcję "Nowa transkrypcja".
 
[[Plik:Tworzenie transkrypcji 02.jpg|ramka|centruj]]
 

2. Podaj metadane dokumentu, który zamierzasz transkrybować. Wymagane jest podanie tytułu, pozostałe metadane można później uzupełnić i/lub edytować.
 
[[Plik:Nowa transkrypcja.jpg|ramka|centruj]]
 
3. Zapoznaj się z regulaminem usługi, zaakceptuj jego treść i kliknij "Utwórz nową transkrypcję".
[[Plik:Utworz transkrypcję 01.jpg|ramka|centruj]]
 
Zostaniesz przekierowany do strony szczegółów transkrypcji.
 
== Edycja metadanych ==
Aby edytować metadane, wybierz opcję "Edytuj opis".
[[Plik:Edytuj opis.jpg|1000px|centruj]]
 
== Dodawanie plików do transkrypcji ==
Aby dodać pliki do transkrypcji wybierz opcję "Dodaj nowe strony".
[[Plik:Dodaj nowe strony.jpg|1000px|centruj]] 
 

Wybierz plik z dysku i kliknij "Prześlij plik". 
Możliwe jest dodawanie plików w formacie JPG, TIFF lub PDF oraz utworzonych z nich plików ZIP. 
Pliki nie mogą przekraczać wymiarów 10000x10000 pikseli oraz rozmiaru 100 MB.

WLT

2022-03-16T08:40:25Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Dział ten poświęcony jest [https://translab.uni.wroc.pl/ Wirtualnemu Laboratorium Transkrypcji] i zawiera instrukcje korzystania z poszczególnych funkcjonalności usługi:
* [[Zakładanie_i_aktywacja_konta|Zakładanie i aktywacja konta użytkownika]]
* [[Tworzenie_nowej_transkrypcji|Tworzenie nowej transkrypcji]]
** [[Import_publikacji_z_zewnętrznych_serwisów|Import publikacji z zewnętrznych serwisów]]
* [[Nadawanie_uprawnień_do_transkrypcji|Nadawanie uprawnień do transkrypcji]]
* [[Transkrypcja_automatyczna|Transkrypcja automatyczna]]
* [[Transkrypcja_manualna|Transkrypcja manualna]]
* [[Korekta_transkrypcji|Korekta transkrypcji]]
* [[Weryfikacja_transkrypcji|Weryfikacja transkrypcji]]
* [[Eksport_wyników|Eksport wyników]]
 
Dostępny jest również [https://www.youtube.com/watch?v=ZTwIonnKRq8&t film instruktażowy].
 
 
[[Przygotowanie_plików_do_transkrypcji|Przygotowanie plików do transkrypcji]]

Europeana - klasy kontekstowe

2022-03-16T08:37:11Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

==Dział==
[[Metadane|Metadane opisowe]]

Klasy kontekstowe <ref> Więcej informacji na ten temat dostarczają dokumenty:
# [https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/Publications/Europeana%20Publishing%20Guide%20v1.8.pdf Europeana Publishing Guide, s. 16]
# [https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/Share_your_data/Technical_requirements/EDM_Documentation/EDM_Mapping_Guidelines_v2.4_102017.pdf Europeana Data Model - Mapping Guidelines, s. 10 i nast.]
# w dokumentacji [https://pro.europeana.eu/page/intro Europeana REST API]</ref> zdefiniowane przez Europeanę zostały wprowadzone w celu włączania do metadanych dodatkowych informacji ułatwiających i usprawniających wyszukiwanie obiektów dziedzictwa kulturowego oraz umieszczanie ich w wynikach wyszukiwania w odpowiednim kontekście.

EDM obejmuje cztery (opcjonalne) klasy kontekstowe, definiowane pytaniami::
* edm: Agent - kto,
* edm: Place - gdzie,
* edm: TimeSpan - kiedy,
* skos: Concept - co.

Przy wypełnianiu zawartości pól związanych z klasami kontekstowymi zalecane jest korzystanie z wielojęzycznych odnośników do Linked Open Data (LOD), np. Getty AAT, Wikidata lub Geonames.

Dla poszczególnych klas przewidziane są następujące pola:

{| class="wikitable"
|-
! Klasa kontekstowa !! pola metadanych !! znaczenie
|-
| edm:Agent ||
* skos:prefLabel <ref>[https://www.w3.org/2009/08/skos-reference/skos.html SKOS - Simple Knowledge Organization System] </ref> ORAZ jeden z następujących elementów:
* edm:begin LUB
* rdaGr2:dateOfBirth <ref> [http://metadataregistry.org/schema/show/id/15.html RDA Group 2 elements] </ref>LUB
* edm:end LUB
* rdaGr2:dateOfDeath LUB
* rdaGr2:professionOROccupation LUB
* rdaGr2:placeOfBirth LUB
* rdaGr2:placeOfDeath
||
* preferowana nazwa
* data narodzin (powstania) w schemacie EDM
* data narodzin (powstania) w schemacie RDA Gr 2
* data śmierci (zamknięcia) EDM
* data śmierci (zamknięcia) RDA Gr 2
* zawód
* miejsce narodzin
* miejsce śmierci
|-
| edm:Place ||
* skos:prefLabel ORAZ
* wgs84_pos:lat ORAZ
* wgs84_pos:long
||
* preferowana nazwa
* szerokość geograficzna (w zapisie dziesiętnym)
* długość geograficzna (w zapisie dziesiętnym)
|-
| edm:TimeSpan ||
* edm:begin ORAZ
* edm:end
||
* początek danego okresu
* koniec danego okresu
|-
| skos:Concept ||
* skos:prefLabel ORAZ jeden z następujących elementów
* skos:broader LUB
* skos:narrower LUB
* skos:exactMatch LUB
* skos:closeMatch LUB
* skos:related LUB
* skos:note
||
* preferowana nazwa
* identyfikator terminu szerszego w tym samym tezaurusie lub słowniku kontrolowanych, z którego pochodzi preferowana nazwa
* identyfikator terminu węższego znaczeniowo
* identyfikator tożsamej koncepcji w innym schemacie niż użyty do podania nazwy preferowanej
* identyfikator koncepcji zbliżonej
* identyfikator powiązanej koncepcji
* informacje związane z daną koncepcją

|}

== Wyjaśnienia ==
<div class="references-small"> <references /> </div>

Europeana - metadane - wymagania minimalne

2022-03-16T08:36:15Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

==Dział==
[[Metadane|Metadane opisowe]]

Europeana ustaliła listę elementów metadanych, obowiązkowych w EDM ([https://pro.europeana.eu/page/edm-documentation Europeana Data Model]). Elementy te są niezbędne aby obiekt cyfrowy został opublikowany w ramach Europeana Collections. Na liście tej znalazły się:

# Tytuł (dc:title) lub opis (dc:description) – powinny być unikalne w ramach danego zestawu rekordów.
# Dla każdego obiektu tekstowego należy oznaczyć język dokumentu (dc:language), dla obiektów innego typu mediów (audio, wideo, zdjęcia inskrypcji, itp.), jeśli to możliwe, również oznaczamy język obiektu,
# Typ obiektu cyfrowego (edm:WebResource zgodny z typem EDM) dopuszczalna jest jedna z pięciu wartości: TEXT, IMAGE, SOUND,VIDEO i 3D.
# Jedno z pól opisujących treść przedstawioną w obiekcie cyfrowym oraz dostarczających szczegółowe informacje na temat obiektu: temat[yka] obiektu dziedzictwa kulturowego (dc:subject), rodzaj obiektu (dc:type), lokalizacja prezentowana w obiekcie (dcterms:spatial), lub określenie tematyki czasowej (dcterms:temporal).
# każdy rekord metadanych dostarczony lub wzbogacony przez użytkowników (np. podczas kampanii organizowanych przez Europeanę) musi zawierać atrybut edm:ugc = true
# informacja o instytucji dziedzictwa kulturowego, dostarczającej dane do instytucji agregującej(edm:dataProvider)
# informacja o bezpośrednim dostawcy rekordów do Europeany – instytucji agregującej lokalnie metadane (edm:provider),
# URL do obiektu cyfrowego na stronie dostawcy lub instytucji agregującej (edm:isShownAt - odnośnik do strony internetowej zawierającej obiekt cyfrowy i/lub edm:isShownBy - bezpośredni odnośnik do obiektu cyfrowego). Zalecane jest wypełnienie obu tych pól. Rekomendowane jest zapewnienie dostępu do plików w formacie umożliwiającym pobieranie (jpg, mp3, pdf)
# oznaczenia praw w polu edm:rights wraz z URI do definicji tych praw (dostępne na stronie https://pro.europeana.eu/page/available-rights-statements)
# każdy zasób (edm:ProvidedCHO, edm:WebResource, ore:Aggregation) opisany w metadanych musi zawierać stały, identyfikator wykorzystany następnie do utworzenia stałego linku w zasobach Europeane Collections i w API.

RUWr opracowanie doktoratów

2022-03-16T08:35:35Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Deponowanie tekstów prac doktorskich w Repozytorium reguluje '''Zarządzenie Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego nr 187/2021''' [https://www.bu.uni.wroc.pl/sites/default/files/images/ezrodla/nr-187_2021-z-dnia-18112021-r-repozytorium-uwr.pdf]. Zgodnie z tymi zapisami w Repozytorium składowane są '''obronione prace doktorskie''' tj. po nadaniu stopnia doktora przez odpowiednią radę dyscypliny i Senat Uczelni.

Dostarczenie do Repozytorium wersji elektronicznej obronionej pracy może być przedmiotem współpracy na linii autor (doktor)-koordynator (redaktor) wydziałowy lub rada dyscypliny naukowej (sekretarz) – koordynator (redaktor) wydziałowy. Tę kwestię pozostawiamy do ustalenia na wydziałach prowadzących czynności administracyjne dla danej dyscypliny naukowej.

Koordynator wydziałowy przedstawia autorowi wzór umowy o licencję niewyłączną pozwalającą na zdeponowanie doktoratu w RUWr [link]. Praca doktorska może być upubliczniona na jednej z licencji Creative Commons, ale nie ma takiego wymogu odgórnego.

W przypadku prac oficjalnie wydanych w firmach prowadzących działalność wydawniczą konieczne jest pozyskanie zgody wydawcy na umieszczenie tekstu w Repozytorium – [link do umowy z wydawcą] lub uprzednie, przed drukiem, ustalenie takiego zamierzenia.

Jeśli praca jest niepublikowana – redaktor nie wypełnia pola Wydawca, dodatkowo można również wskazać uzupełniającą kolekcję Materiały niepublikowane.

Od strony technicznej proces deponowania zawsze będzie się składał z następujących etapów :
# przygotowanie struktury
# zdeponowanie pliku
# wprowadzenie metadanych

Pod pojęciem przygotowanie struktury rozumie się : wybór kolekcji/podkolekcji w ramach RUWr, wskazanie katalogu, gdzie będą umieszczane pliki w RUWr i ewentualnie przygotowanie struktury [[Opis_doktoratu| Opis doktoratu (publikacja grupowa)]]. Wyborów tych dokonuje redaktor we współpracy z koordynatorem wydziałowym. Rozprawy powinno się umieszczać w kolekcji '''Rozprawy doktorskie''' w ramach kolekcji głównej danego Wydziału. Porządek wewnątrz każdej kolekcji wydziałowej ustala koordynator - może to być porządkowanie chronologiczne a następnie wg autorów i/lub tytułów lub z pominięciem porządkowania chronologicznego.

Pliki przygotowywane są poza systemem repozytorium. Podczas ich przygotowywania warto wziąć pod uwagę wskazówki techniczne RUWr [link].

Opracowanie metadanych dla rozprawy doktorskiej w RUWr uzależnione będzie od jej kształtu.

Zgodnie z zapisami Ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce z 20.07.2018 roku (art. 187)
rozprawę doktorską może stanowić praca pisemna, w tym monografia naukowa, zbiór opublikowanych i powiązanych tematycznie artykułów naukowych, praca projektowa, konstrukcyjna, technologiczna, wdrożeniowa lub artystyczna, a także samodzielna i wyodrębniona część pracy zbiorowej.
Do rozprawy doktorskiej dołącza się streszczenie w języku angielskim, a do rozprawy doktorskiej przygotowanej w języku obcym również streszczenie w języku polskim. W przypadku, gdy rozprawa doktorska nie jest pracą pisemną, dołącza się opis w językach polskim i angielskim.

Zgodnie ze stanowiskiem Rady Doskonałości Naukowej z dnia 19.11.2020 r.

należy uznać, iż w świetle art. 187 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce dopuszczalne jest, aby rozprawa doktorska, jako praca pisemna, składała się po części z prac opublikowanych, jak i takich, których wyniki jeszcze nie zostały opublikowane.

W przypadku prac wieloelementowych : zbiory prac opublikowanych i nieopublikowanych, zbiory artykułów oraz rozdziałów stanowiących części prac zbiorowych konieczne będzie ustalenie struktury hierarchicznej.

* [[Opis_doktoratu|Opis doktoratu (publikacja grupowa)]]
* [[Metadane_doktoratu|Zalecane metadane]]

RUWr opracowanie danych badawczych

2022-03-16T08:34:16Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Deponowanie danych badawczych w Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego reguluje '''Zarządzenie Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego nr 188/2021''' [https://www.bu.uni.wroc.pl/sites/default/files/images/ezrodla/nr-188_2021-z-dnia-18112021-r-otwarty-dostep.pdf]

Przygotowując metadane dla zestawu danych badawczych należy pilnować decyzji podjętych w '''Planie Zarządzania Danymi Badawczymi'''. Więcej na ten temat można przeczytać [https://www.bu.uni.wroc.pl/otwarta-nauka#plan_zarzadzania na stronach Biblioteki Uniwersyteckiej]. Metadane wprowadzane do Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego są tylko częścią procedury zarządzania danymi badawczymi danego projektu.

Od strony technicznej proces deponowania zawsze będzie się składał z następujących etapów :
# przygotowanie struktury
# zdeponowanie pliku
# wprowadzenie metadanych

Pod pojęciem przygotowanie struktury rozumie się : wybór kolekcji/podkolekcji w ramach RUWr, wskazanie katalogu, gdzie będą umieszczane pliki w RUWr i przygotowanie struktury hierarchicznej [[Opis_projektu|Opis projektu (publikacja grupowa)]]. Wyborów tych dokonuje redaktor we współpracy z koordynatorem wydziałowym. Rekomenduje się deponowanie danych badawczych w podkolekcji '''Dane badawcze'''. Porządek wewnątrz niej ustala koordynator wydziałowy - może to być porządkowanie chronologiczne a następnie wg autorów i/lub tytułów lub z pominięciem porządkowania chronologicznego.

Pliki przygotowywane są poza systemem repozytorium. Jeśli celem grupy badawczej prezentującej swoje wyniki jest szerokie upowszechnienie zebranych danych należy je przedstawić w tzw. otwartych formatach tak, by można je było odczytać i/lub pobrać i dalej przetwarzać. W tym zakresie polecamy zapoznanie się z tekstem '''Przewodnika dla UWr - Otwarta Nauka''' [https://www.bu.uni.wroc.pl/sites/default/files/images/ezrodla/Przewodnik%20dla%20UWr%20-Otwarta%20Nauka%20-%2016_11_2021.pdf] oraz artykułem [https://medium.com/blog-transparent-data/5-poziom%C3%B3w-otwarto%C5%9Bci-danych-od-pdf-do-lod-5bef302cadc 5 poziomów otwartości danych od PDF do LOD].
Podczas realizowania procedury dodawania nowego obiektu do repozytorium wymagane jest wskazanie ogólnego typu deponowanego zasobu oraz jego lokalizacji - zostanie pobrany na serwer obsługujący repozytorium. System dLibra nie zapewnia dostępu do wszystkich typów zdeponowanych plików - lista obsługiwanych formatów jest tu [podać link]. Dlatego też konieczne jest opisanie warunków technicznych dostępu do zdeponowanych w pliku/plikach danych.

Przygotowanie metadanych może wydawać się procesem żmudnym, jednak jego celem jest przedstawienie czytelnikowi - użytkownikowi Repozytorium dokładnego opisu deponowanego zasobu. Osoba zainteresowana badaniami z danej dyscypliny (opisanej w atrybucie Dyscyplina) lub szczegółowymi zagadnieniami (opisanymi w słowach kluczowych i w atrybucie Opis) powinna uzyskać precyzyjną, wiarygodną i w miarę możliwości kompleksową informację co zawiera prezentowany zestaw i jak z niego skorzystać (przy pomocy jakich narzędzi /aplikacji, w jakich warunkach prawnych).

Drugim powodem konieczności zwrócenia bacznej uwagi na metadane jest możliwość rozpowszechnienia informacji o zdeponowanych obiektach. To nie tylko kwestia powiązania z serwisami DOI czy ORCID, charakterystycznymi dla nauki, ale przede wszystkim związek z wyszukiwarkami Google, Google Scholar i innymi współpracującymi z Repozytorium. Poprawnie technicznie i szczegółowo opisane metadanymi dokumenty (obiekty) mają większe szanse na ich znalezienie przez roboty przeszukujące sieć. Zachęcamy także do przygotowania metadanych w '''języku angielskim''' niezależnie od tego, w jakim języku jest treść deponowanych plików.

* [[Opis_projektu|Opis projektu (publikacja grupowa)]]
* [[Metadane_pojedynczych_plików|Zalecane metadane]]

BC opracowanie czasopisma i pracy zbiorowej

2022-03-16T08:32:25Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Obiekty w dLibra można lokalizować przy użyciu 3 głównych elementów: '''kolekcja/podkolekcja''', '''katalog''', '''struktura'''. Jednak te elementy porządkujące są najlepiej widoczne w instalacjach lokalnych systemu dLibra. Elementem, który idzie w świat (do agregatorów i wyszukiwarek) i reprezentuje pracę wykonywaną w BCUWr i RUWr są metadane - zakładka Wartości atrybutów w aplikacji redaktora. Konieczne jest zachowanie spójności między tymi dwiema perspektywami : lokalną i zewnętrzną.
Koordynatorzy wydziałowi, zwłaszcza w Repozytorium UWr, sami ustalają kształt swoich kolekcji i strukturę katalogów.

'''Wybór kolekcji/podkolekcji'''

Wskazanie kolekcji leży w gestii redaktora i/lub koordynatora wydziałowego. Obiekty czasopiśmiennicze w Bibliotece Cyfrowej można umieszczać np. w kolekcji Publikacje współczesne - czasopisma. W wypadku Repozytorium Uniwersytetu Wrocławskiego każda kolekcja wydziałowa składa się z podkolekcji szczegółowych : Artykuły, Monografie, Doktoraty, Materiały dydaktyczne, Rozdziały/fragmenty, Materiały niepublikowane, Inne, Dane badawcze.
Dla dokumentów opublikowanych oryginalnie w innych obiektach w RUWr rekomendowane są podkolekcje Artykuły i Rozdziały/fragmenty.
Zawartość czasopism czyli artykuły, recenzje, sprawozdania itp. powinna być rejestrowana w kolekcji '''Artykuły'''
Zawartość książek, czyli rozdziały, powinny być rejestrowane w kolekcji '''Rozdziały/fragmenty'''
Zawartość książek wydanych w seriach może trafić albo do kolekcji '''Artykuły''', albo do kolekcji '''Rozdziały/fragmenty''', konsekwentnie dla danego wydziału.
Kolekcja definiowana jest podczas deponowania nowego obiektu do dLibry. Może być zmieniana w trakcie późniejszej edycji obiektu.

'''Katalog'''

Wskazanie katalogu leży w gestii redaktora i/lub koordynatora wydziałowego. Parametr ten powinien być ustalony przed rozpoczęciem deponowania obiektu - jeśli żaden z istniejących nie jest właściwy mozna stworzyć nowy katalog. Wskazanie katalogu odbywa aię podczas deponowania nowego obiektu do dLibry. Lokalizacja w katalogu może być zmieniana w trakcie późniejszej edycji obiektu.

'''Struktura'''

Rekomendowanym modelem opracowania obiektu z jednostkami podrzędnymi: tomami, artykułami, rozdziałami itp. jest stworzenie publikacji grupowej w aplikacji redaktora. W aplikacji czytelnika działanie takie będzie widoczne poprzez istnienie zakładki Struktura.

'''Opracowanie wydawnictw ciągłych w BC/RUWr - zasady ogólne'''

Rekomendowanym tytułem publikacji grupowej dla czasopisma lub pracy zbiorowej jest nazwa wydawnictwa ciągłego. Dla książek wydanych poza seriami - nazwą publikacji grupowej, w której zostaną opublikowane poszczególne rozdziały może być tytuł książki.

Tytuł publikacji grupowej powinien być zgodny z zapisami w NUKAT lub z zapisami w katalogu innej biblioteki, zestawienia bibliograficznego referencyjnych dla danego typu dokumentu, lub bazy ISSN. W przypadku braku zapisów nazwę publikacji grupowej tworzy się na podstawie wydawnictwa zdigitalizowanego.

Wskazane jest tworzenie powiązań (relacji) pomiędzy zasobami ukazujących związki:
* chronologiczne (tytuł poprzedni/następny)
* poziome (różne wersje językowe)
* hierarchiczne (podseria/seria główna)

Wszystkie obiekty grupowe otrzymują atrybut Typ zasobu Tekst/Text. Obiekty grupowe nie muszą mieć zdefiniowanego szczegółowego typu dokumentu.

'''CZASOPISMA i ARTYKUŁY'''

Zaczynamy od (1) nazwy czasopisma i jego bardzo ogólnej charakterystyki
* [[Opis_czasopisma|Opis czasopisma (publikacja grupowa)]]

Na drugim poziomie wchodzą (2) poszczególne tomy
* [[Opis_czasopisma_tom|Opis tomu (publikacja grupowa)]]

a na trzecim (3) artykuły.
* [[Opracowanie_artykułu|Opis artykułu]]

'''Uwaga! Elementem porządkującym nie mogą być nazwy sekcji i grupy tematyczne tekstów wyróżnione wyłącznie edytorsko w danym dokumencie np. Artykuły, Recenzje, Sprawozdania.'''

'''PRACE ZBIOROWE i ROZDZIAŁY'''

Zaczynamy od (1) opisu książki i jej bardzo ogólnej charakterystyki.
* [[Opis_pracy_zbiorowej|Opis pracy zbiorowej (publikacja grupowa)]]

Na drugim poziomie wchodzą poszczególne (2) rozdziały.
* [[Opis_rozdziału|Opis rozdziału]]

BC oznaczanie jezyka metadanych

2022-03-16T08:29:36Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

__SPIS__

== Oznaczanie języka metadanych ==

Wszystkie informacje dotyczące obiektu, które redaktorzy BC umieszczają w odpowiednich polach opisu, mieszczą się w kategorii [https://pl.wikipedia.org/wiki/Metadane metadanych] opisowych. Metadane opisowe, czyli dane dostarczające szczegółowych informacji o obiekcie, pozwalają z jednej strony w efektywny sposób korzystać użytkownikom ze znalezionych zasobów, a z drugiej, dzięki stosowaniu jednolitych standardów, umożliwiają wymianę danych między różnymi bazami i systemami. Nawet najpiękniej zeskanowany obiekt nie będzie mógł być znaleziony przez potencjalnego użytkownika, jeśli nie będzie miał dobrze opisanych metadanych. Z tego względu tak istotne jest zwrócenie uwagi na właściwe uzupełnianie poszczególnych pól, gdyż '''poprawnie wprowadzone metadane są kluczem do ich skutecznego wykorzystania'''.

Standardy metadanych wykorzystywanych w opisach obiektów w BCUWr/RUWr to Dublin Core w wersji 1.1 i rozszerzonej oraz PLMET. Językiem tych standardów jest [https://pl.wikipedia.org/wiki/XML XML] (eXtensible Markup Language), czy rozszerzalny język znaczników. XML jest językiem rekomendowanym oraz specyfikowanym przez organizację [https://pl.wikipedia.org/wiki/World_Wide_Web_Consortium W3C], co zapewnia jego uniwersalność i umożliwia szerokie stosowanie, głównie przez eksport i import między różnymi systemami. XML używa tzw. znaczników oraz atrybutów, aby w odpowiedni sposób oznaczyć dane i ich parametry.

Mówiąc najkrócej, składnia XML to etykiety, oznaczane za pomocą ostrych nawiasów - musi wystąpić etykieta początkowa i końcowa. Pomiędzy etykietami może znajdować się dowolny tekst, inne etykiety (wtedy powstanie wyrażenie budujące hierarchię), a także dowolna liczba atrybutów. W najprostszym przypadku będzie to zatem:

<etykieta>wartość</etykieta>

przykład: <dc:subject>cartography</dc:subject>

<etykieta atrybut= "..." >wartość</etykieta>

przykład: <dc:subject xml:lang="en">cartography</dc:subject>

Standard XML nie określa w żaden sposób zawartości etykiet i atrybutów - może tam być wszystko, co mieści się [https://logoscript.pl/baza-wiedzy/reguly-dokumentu-xml/ w regułach składni]<ref>Logoscript, [https://logoscript.pl/baza-wiedzy/reguly-dokumentu-xml Reguły dokumenty XML], 26 marca 2013 [dostęp 2021-09-07]</ref>. Więcej w przystępny sposób opisano np. [https://www.pilsudski.org/pl/nowosci/blog/434-wstep-do-standardow-metadanych w tym wpisie]<ref>M. Zieliński, [https://www.pilsudski.org/pl/nowosci/blog/434-wstep-do-standardow-metadanych Wstęp do standardów metadanych], 7 stycznia 2019 [dostęp 2021-09-07].</ref>.

Dla redaktora biblioteki cyfrowej powyższe informacje mogą pomóc w zrozumieniu jak zapisywane i przekazywane dalej są poszczególne elementy opisu - czyli metadane opisowe, wprowadzane w odpowiednie pola systemu dLibra. W tym przypadku, najprościej rzecz ujmując, etykieta to nazwa pola (w postaci angielskiej nazwy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Resource_Description_Framework RDF], np. Title, Creator, Subject), a atrybutem jest oznaczenie języka, jeśli wartość została wpisana w zakładkę językową.

== Zakładki językowe ==

'''W systemie dLibra narzędziem, które umożliwia oznaczanie języka wpisanej wartości, są zakładki językowe.''' Każdy język oznaczony jest '''dwuliterowym skrótem oraz flagą'''. Zakładka, która przechowuje wartości niezależne od języka oznaczona jest jako Niez. Kolejność zakładek jest z góry narzucona (nie można jej zmienić) - ułożone są one alfabetycznie według kodów, z zakładką Niez. na samym dole.

Zakładki językowe włącza administrator systemu z poziomu zarządzania, dlatego wszyscy redaktorzy widzą te same zakładki. Można włączyć dowolną liczbę zakładek (dla wszystkich bardziej lub mniej popularnych języków), jednak praca z dużą ich liczbą nie jest wygodna dla redaktorów.

Obecnie (stan na wrzesień 2021) włączone są języki: polski (PL), angielski (EN), niemiecki (DE), łacina (LA), włoski (IT). Zakładkę Niez. wykorzystuje się dla wartości, które są wyrażone w innych językach lub są faktycznie niezależne od języka (patrz p. 1 i 6 [[#Wskazówki dotyczące stosowania zakładek językowych|Wskazówek dotyczących stosowania zakładek językowych]].

'''Przykłady używania zakładek - pole TYTUŁ''':

1. jeśli redaktor wpisze tytuł '''w zakładkę Niez.''', to do bazy danych zapisze się tylko wartość, bez atrybutu wskazującego na jej język:

[[Plik:tytuł_niez.jpg|600px]]

Te dane widoczne w XML będą wyglądać następująco:

<dlibra_avs:Title><![CDATA[Mapa historyczna Polski]]></dlibra_avs:Title>

W przypadku eksportu tego tytułu do innego systemu, indeksowania lub agregacji, '''nie zostanie przekazana żadna informacja o jego języku'''.

2. jeśli redaktor wpisze tytuł '''w zakładkę właściwą dla jego języka''', to do bazy danych zapisze się poprawne oznaczenie:

[[Plik:tytuł_PL.jpg|600px]]

Te dane widoczne w XML będą wyglądać następująco:

<dlibra_avs:Title xml:lang="pl"><![CDATA[Mapa historyczna Polski]]></dlibra_avs:Title>

W przypadku eksportu tego tytułu do innego systemu, indeksowania lub agregacji, '''zostanie przekazana informacja, że jest on w języku polskim'''.

3. jeśli redaktor wpisze tytuł '''w zakładkę niewłaściwą dla jego języka''', to do bazy danych zapisze się błędne oznaczenie:

[[Plik:tytuł_EN.jpg|600px]]

Te dane widoczne w XML będą wyglądać następująco:

<dlibra_avs:Title xml:lang="en"><![CDATA[Mapa historyczna Polski]]></dlibra_avs:Title>

W przypadku eksportu tego tytułu do innego systemu, indeksowania lub agregacji, '''zostanie przekazana informacja, że jest on w języku angielskim, co będzie niewłaściwe'''.

Powyższe przykłady pokazują, że to tylko od redaktora zależy, czy konkretnej wartości zostanie nadane oznaczenie języka i czy będzie ono poprawne, dlatego opisując obiekt warto zwrócić na to szczególną uwagę. Oznaczanie języka metadanych ma także znaczenie [[Europeana_-_poziomy_metadanych|przy obliczaniu poziomów metadanych]] zdefiniowanych w dokumencie Europeana Publishing Framework<ref>[https://pro.europeana.eu/post/publishing-framework Europeana Publishing Framework], [dostęp 2021-09-07].</ref>, gdyż liczba relewantnych pól z oznaczeniem językowym jest jednym z trzech podstawowych kryteriów kwalifikacji opisu do poziomu A, B lub C.

== Wskazówki dotyczące stosowania zakładek językowych ==

1. '''Idea zakładek nie do końca ostro traktuje rozdzielenie języka dzieła od języka opisu.''' Nie należy zatem utożsamiać języka dzieła (który jest oznaczony w polu JĘZYK za pomocą odpowiedniego trzyliterowego kodu) z językiem, w którym opisywany jest dany obiekt. W opisie bardzo ważny jest tytuł dzieła. '''Jeśli język tytułu jest oczywisty i możliwy do określenia, a w systemie jest zakładka dla tego języka, umieść go w tej zakładce językowej.''' Wpisywanie tytułu w zakładkę Niez. powinno mieć miejsce tylko wtedy, kiedy faktycznie nie ma innej możliwości, tj. nie ma zakładki językowej, w której mógłbyś go umieścić. 

2. '''Błędem jest wpisywanie fraz wyrażonych w konkretnym języku w zakładkę przeznaczoną dla innego języka''' - powstanie niespójność w oznaczaniu. 

3. Nie należy powtarzać tych samych wartości w kilku zakładkach językowych, wystarczy '''wpisać ją jednokrotnie we właściwym miejscu''' (wyjątek: jeśli słowo/wyrażenie brzmi tak samo w kilku językach i chcesz to świadomie podkreślić, np. w polu TEMAT I SŁOWA KLUCZOWE). Nowy sposób wyświetlania opisów zapewni, że użytkownik zobaczy wszystkie wartości niezależnie od wybranego języka interfejsu. 

4. Jeśli przygotowujesz opis, który ma być '''zagregowany w Europeanie''' (przede wszystkim obiekty znajdujące się w domenie publicznej i [https://pro.europeana.eu/page/available-rights-statements na licencjach] zakładających ich szerokie udostępnianie), stosuj wskazówki sformułowane w dokumencie [https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/Publications/Publishing_Framework/Europeana_publishing_framework_metadata_v-0-8.pdf Europeana Publishing Framework] i materiałach przygotowanych przez redaktorów merytorycznych BCUWr i RUWr. '''Zwróć uwagę na to, aby oznaczać język dla [https://docs.google.com/document/d/1-2fL1ptMGkzAsOzohC22zvPJr8fb56VY6L65atvNEp4/edit relewantnych pól], czyli takich, które są istotne dla spełnienia kryteriów, ponieważ wpisując ich wartości w zakładkę niezależną od języka, na starcie obniżasz poziom metadanych - nie są one wtedy brane w ogóle pod uwagę''' (wyjątek: pole ŹRÓDŁO). 

{| class="wikitable"
|+ '''WYKAZ RELEWANTNYCH PÓL'''
 
|-
! !! nazwa pola w dLibrze !! uwagi
|-
| dc:coverage || ZAKRES || nie wypełnia się; wypełniamy kwalifikatory: ZAKRES PRZESTRZENNY i ZAKRES CZASOWY
|-
| dc:description || OPIS ||
|-
| dc:format || FORMAT ||
|-
| dc:relation || POWIĄZANIE ||
|-
| dc:rights || PRAWA || nie wypełnia się; wypełniamy kwalifikatory: PRAWA DOSTĘPU i LICENCJA
|-
| dc:source || ŹRÓDŁO || '''wyjątek''' - mimo że pole jest w wykazie relewantnych dla Europeany, u nas do niego trafiają sygnatury, które są niezależne od języka, dlatego '''wypełniamy w zakładce Niez.'''
|-
| dc:subject || TEMAT I SŁOWA KLUCZOWE ||
|-
| dc:title || TYTUŁ ||
|-
| dc:type || TYP ZASOBU || wypełniamy także kwalifikator: SZCZEGÓŁOWY TYP ZASOBU
|-
| dcterms:alternative || TYTUŁ ODMIENNY ||
|-
| dcterms:hasPart || MA CZĘŚĆ ||
|-
| dcterms:isPartOf || JEST CZĘŚCIĄ ||
|-
| dcterms:isReferencedBy || MA ODNIESIENIE W ||
|-
| dcterms:medium || NOŚNIK ||
|-
| dcterms:provenance || POCHODZENIE ||
|-
| dcterms:references || ODNOSI SIĘ DO ||
|-
| dcterms:spatial || ZAKRES PRZESTRZENNY ||
|-
| dcterms:tableOfContents || SPIS TREŚCI ||
|-
| dcterms:temporal || ZAKRES CZASOWY ||
|-
| edm:currentLocation || --- ||
|-
| edm:hasType || --- ||
|-
| edm:isRelatedTo || --- ||
|}

Z oczywistych względów nie każdy obiekt ma wypełnione wszystkie 22 pola, które biorą udział w procesie [[Europeana_-_poziomy_metadanych|wyznaczania poziomów Tier metadata]]. Dlatego też do tych obliczeń wykorzystane są '''tylko pola, które zostały wypełnione'''. Jeśli w opisie wypełniono 7 z powyższych pól, z czego 4 wartości wpisano w zakładkę Niez., to oznaczenie języka ma 43% pól. Taki rekord, nawet przy spełnieniu pozostałych kryteriów, pozostanie na najniższym poziomie, czyli Tier A.

Pamiętaj przy tym, że liczą się tylko '''unikalne wystąpienia danego pola''', czyli jeśli np. dla pola TEMAT I SŁOWA KLUCZOWE będzie 5 wpisów posiadających oznaczenie języka (spełniających warunek xml:lang), to do obliczania poziomu metadanych jest to liczone jako 1 pole. Dlatego też nie ma konieczności wypełniania wartości parami w zakładkach, ważne jedynie, aby wartość we właściwym języku była w dobrej zakładce. Opis zawierający '''mniej wartości, ale wpisanych we właściwe zakładki językowe''' (nawet tylko polskie w zakładce PL), '''otrzyma wyższy poziom Tier metadata niż opis zawierający wypełnione wszystkie pola w zakładce Niez.'''

[Więcej materiałów na temat poziomów metadanych będzie przygotowanych wkrótce.]

5. '''Hasła osobowe w polach TWÓRCA, WSPÓŁTWÓRCA oraz WYDAWCA wpisuj w polską zakładkę językową (PL)''', najlepiej w brzmieniu zgodnym z hasłem zamieszczonym w [http://katalog.nukat.edu.pl/heading/search?theme=nukat bazie NUKAT]. Jeśli hasła nie ma w tej bazie, ustal właściwą formę na postawie innych kartotek, np. [http://viaf.org/ VIAF].

Jeśli to możliwe staraj się, aby hasło było kompletne. Akceptowalny jest zapis:
* Nazwisko, Imię (BBBB-DDDD), gdzie BBBB to rok urodzenia a DDDD to rok śmierci
* możliwe jest użycie całej daty urodzenia / śmierci w formacie YYYY-MM-DD
* dla osób żyjących poprawny jest zapis (BBBB-), gdzie BBBB to rok / data urodzenia
* można użyć dopowiedzenia, oznaczającego dziedzinę lub zawód, np. (rytownik), (górnictwo).

'''Hasła dla instytucji w polach TWÓRCA, WSPÓŁTWÓRCA oraz WYDAWCA wpisuj w zakładkę językową zgodną z ich językiem''' tak, aby całość była spójna, np. "Uniwersytet Wrocławski" w zakładkę PL, ale "Königliche Universität zu Breslau" w zakładkę DE.

Nie zaleca się umieszczania wartości z wymienionych pól w zakładce NIez. - one również biorą udział w tworzeniu klas kontekstowych do Europeany, dlatego niezbędne jest opatrzenie ich atrybutem językowym xml:lang.

[Więcej materiałów na ten temat wraz z przykładami będzie przygotowanych wkrótce.]

6. Mimo że lista relewantnych pól zawiera tylko część pól dostępnych w dLibrze, '''staraj się, aby tworzony opis także dla pozostałych zawierał prawidłowe oznaczenia języka, jeśli to możliwe'''. W ten sposób opisy tworzone w BCUWr i RUWr będą prezentować dobrą jakość i wysoki poziom, poszerzą się również możliwości wykorzystania tworzonych przez nas danych.

7. '''Do pól niezależnych od języka należą te, które przechowują liczby''' (daty), '''wszelkiego rodzaju identyfikatory''' (np. sygnatury, ISBN) '''oraz kody''' (np. kod języka dzieła). Dla niektórych pól nie da się jednak jednoznacznie określić, czy są zależne od języka czy nie, gdyż jest to związane z ich zawartością, np. ZAKRES CZASOWY w postaci “1891.01.01-1900.12.31” jest wartością niezależną od języka, natomiast “koniec XX w.” jest frazą wyrażoną w języku polskim i powinna być wpisana w zakładkę PL.

8. W razie wątpliwości dotyczących stosowania zakładek językowych skontaktuj się z administratorem merytorycznym BCUWr lub RUWr.

== Wyjaśnienia ==
<div class="references-small"> <references /> </div>

Europeana - poziomy metadanych

2022-03-16T08:28:27Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

==Dział==
[[Metadane|Metadane opisowe]]

Europeana Publishing Framework <ref> Streszczenie założeń dotyczących jakości metadanych zostało zaprezentowane w dokumencie: ''[https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/Publications/Publishing_Framework/Europeana_publishing_framework_metadata_v-0-8.pdf Europeana Publishing Framework: Metadata]'' (polskie tłumaczenie: [https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/Publications/Publishing_Framework/Europeana%20Publishing%20Framework%20Polish.pdf Im więcej dajesz, tym więcej dostajesz. Europeana Publishing Framework]</ref> definiuje trzy poziomy jakości metadanych: A, B i C. Każdy z nich ma zapewnić konkretne możliwości wykorzystania treści cyfrowych opisanych za pomocą metadanych spełniających dane wymagania. Są one uzupełnieniem polityki jakości Europeany związanej z zawartością i licencjonowaniem. Wymagania dotyczące jakości metadanych dla poszczególnych poziomów dotyczą: języka, elementów ułatwiających wykorzystanie obiektu w jednym ze zdefiniowanych scenariuszy <ref> Scenariusze odkrywania danych:
* przeglądanie według dat lub przedziałów czasu,
* przeglądanie przez temat lub typ,
* przeglądanie przez dostawców danych,
* przeglądanie przez miejsca.
więcej szczegółów: [https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/EuropeanaTech/EuropeanaTech_WG/DataQualityCommittee/DQC_DiscoveryUserScenarios_v3.pdf Discovery - User scenarios and their metadata requirements ]</ref> oraz klas kontekstowych <ref> Klasy kontekstowe:
* ułatwiają wyszukiwanie rekordów związanych z obiektami dziedzictwa kulturowego,
* EDM obejmuje cztery (opcjonalne) klasy kontekstowe (edm: Agent, edm: Place, edm: TimeSpan, skos: Concept),
* zalecane jest korzystanie z wielojęzycznych odnośników do Linked Open Data (LOD), np. Getty AAT, Wikidata lub Geonames.
[[Europeana_-_klasy_kontekstowe|Dodatkowe informacje w systemie WIKI BUWr]] </ref>

Poziomy jakości metadanych odzwierciedlają założenie, że bogatsze i lepiej ustrukturyzowane metadane zwiększają szanse obiektu cyfrowego na znalezienie się w wynikach wyszukiwań prowadzonych przez użytkowników. Tym samym zwiększają szanse promocji samego materiału oraz instytucji, która go udostępniła.

______

'''Poziom A (Tier A)''' - Europeana Collections jako podstawowa platforma wyszukiwania

'''W zakresie języka''': Co najmniej 25% podanych relewantnych pól metadanych EDM ma co najmniej 1 kwalifikowaną (standardową) wartość językową, np. "pl"

'''W zakresie elementów ułatwiających''' co najmniej jeden element opisu z dowolnej grupy Scenariuszy odkrywania.

______

'''Poziom B (Tier B)''' - Europeana Collections jako platforma eksploracji
'''
W zakresie języka''': Co najmniej 50% podanych relewantnych pól metadanych EDM ma co najmniej 1 kwalifikowaną (standardową) wartość językową, np. "pl"

'''W zakresie elementów ułatwiających''' co najmniej trzy różne elementy opisu z dwóch grup Scenariuszy odkrywania.

'''W zakresie klas kontekstowych''': Dane obejmują co najmniej jedną klasę treściową z wszystkimi niezbędnymi elementami, lub z odnośnik do [https://pro.europeana.eu/page/europeana-semantic-enrichment#enrich-your-own-metadata słownictwa LOD]

______

'''Poziom C''' (Tier C) - najwyższy poziom jakości metadanych, zakłada wykorzystanie Europeany jako platformy wiedzy. Aby zrealizować ten cel metadane muszą dostarczać precyzyjne dane w każdej z wyróżnionych kategorii.

'''W zakresie języka''': Co najmniej 75% podanych [https://docs.google.com/document/d/1-2fL1ptMGkzAsOzohC22zvPJr8fb56VY6L65atvNEp4/edit relewantnych] pól metadanych EDM ma co najmniej 1 kwalifikowaną (standardową) wartość językową, np. "pl"

'''W zakresie elementów kontekstowych''' co najmniej cztery różne elementy opisu z dwóch grup Scenariuszy odkrywania.

'''W zakresie klas treściowych''': Dane obejmują co najmniej dwie różne klasy treściowe z wszystkimi niezbędnymi elementami, lub z odnośnik do [https://pro.europeana.eu/page/europeana-semantic-enrichment#enrich-your-own-metadata słownictwa LOD]

== Wyjaśnienia ==
<div class="references-small"> <references /> </div>

Metadane

2022-03-16T08:26:46Z

Rafał Raczyński:

Metadane

2022-03-16T08:26:30Z

Rafał Raczyński:

Dział ten poświęcony jest zagadnieniom związanym z metadanymi w bibliotekach cyfrowych, ich standardom, jakości oraz praktyce tworzenia i wprowadzania metadanych:

* [[BC_oznaczanie_jezyka_metadanych|Oznaczanie języka metadanych]]
* [[BC_opracowanie_czasopisma_i_pracy_zbiorowej|Opracowanie czasopisma i pracy zbiorowej oraz ich zawartości (artykuł/rozdział)]]
* [[RUWr_opracowanie_danych_badawczych|Opracowanie danych badawczych w RUWr]]
* [[RUWr_opracowanie_doktoratów|Opracowanie doktoratów w RUWr]]

* Europeana:
** [[Europeana_-_metadane_-_wymagania_minimaln|Obowiązkowe elementy metadanych]]
** [[Europeana_-_poziomy_metadanych|Poziomy metadanych (Tiers)]]
** [[Europeana_-_klasy_kontekstowe|Klasy kontekstowe]]
* [[BC_metadane| Wprowadzanie metadanych do opisów w Bibliotece Cyfrowej UWr, Muzeum Cyfrowym UWr oraz Repozytorium UWr]]
* [[BC_import_metadanych|Wykorzystanie importu przy wprowadzaniu metadanych do opisów w Bibliotece Cyfrowej UWr, Muzeum Cyfrowym UWr oraz Repozytorium UWr]]
* [[BC_publikacje_wieloformatowe|Publikacje wieloformatowe – dodawanie i usuwanie formatów w już istniejących publikacjach]]

Metadane

2022-03-16T08:26:11Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Dział ten poświęcony jest zagadnieniom związanym z metadanymi w bibliotekach cyfrowych, ich standardom, jakości oraz praktyce tworzenia i wprowadzania metadanych:

* [[BC_oznaczanie_jezyka_metadanych|Oznaczanie języka metadanych]]
* [[BC_opracowanie_czasopisma_i_pracy_zbiorowej|Opracowanie czasopisma i pracy zbiorowej oraz ich zawartości (artykuł/rozdział)]]
* [[RUWr_opracowanie_danych_badawczyc|Opracowanie danych badawczych w RUWr]]
* [[RUWr_opracowanie_doktoratów|Opracowanie doktoratów w RUWr]]

* Europeana:
** [[Europeana_-_metadane_-_wymagania_minimaln|Obowiązkowe elementy metadanych]]
** [[Europeana_-_poziomy_metadanych|Poziomy metadanych (Tiers)]]
** [[Europeana_-_klasy_kontekstowe|Klasy kontekstowe]]
* [[BC_metadane| Wprowadzanie metadanych do opisów w Bibliotece Cyfrowej UWr, Muzeum Cyfrowym UWr oraz Repozytorium UWr]]
* [[BC_import_metadanych|Wykorzystanie importu przy wprowadzaniu metadanych do opisów w Bibliotece Cyfrowej UWr, Muzeum Cyfrowym UWr oraz Repozytorium UWr]]
* [[BC_publikacje_wieloformatowe|Publikacje wieloformatowe – dodawanie i usuwanie formatów w już istniejących publikacjach]]

Strona główna

2022-03-16T08:21:08Z

Rafał Raczyński: zamiana linków na wewnętrzne

Witamy na MediaWiki BUWr

==Dostępne Działy==
* [[Metadane|Metadane opisowe]]
* [[WLT|Wirtualne Laboratorium Transkrypcji]]

==Dostępne artykuły wiki==

* [[PomocBU|System pomocy BUWr]]

____

Informacje dodatkowe:

Zapoznaj się z [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Contents Podręcznikiem użytkownika] zawierającym informacje o tym jak korzystać z oprogramowania wiki.

== Na początek ==
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Configuration_settings Lista ustawień konfiguracyjnych]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:FAQ MediaWiki FAQ]
* [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-announce Komunikaty o nowych wersjach MediaWiki (lista dyskusyjna)]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Localisation#Translation_resources Przetłumacz MediaWiki na swój język]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Combating_spam Dowiedz się, jak walczyć ze spamem na swojej wiki]

Strona główna

2020-07-17T14:08:23Z

Rafał Raczyński: /* Dostępne artykuły wiki */

Witamy na MediaWiki BUWr

==Dostępne Działy==
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Metadane Metadane]

==Dostępne artykuły wiki==
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Publikowanie_czasopism Publikowanie czasopism]
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/PomocBU System pomocy BUWr]

____

Informacje dodatkowe:

Zapoznaj się z [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Contents Podręcznikiem użytkownika] zawierającym informacje o tym jak korzystać z oprogramowania wiki.

== Na początek ==
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Configuration_settings Lista ustawień konfiguracyjnych]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:FAQ MediaWiki FAQ]
* [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-announce Komunikaty o nowych wersjach MediaWiki (lista dyskusyjna)]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Localisation#Translation_resources Przetłumacz MediaWiki na swój język]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Combating_spam Dowiedz się, jak walczyć ze spamem na swojej wiki]

Strona główna

2020-07-17T14:08:14Z

Rafał Raczyński: /* Dostępne Działy */

Witamy na MediaWiki BUWr

==Dostępne Działy==
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Metadane Metadane]

==Dostępne artykuły wiki==
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Publikowanie_czasopism Publikowanie czasopism]

____

Informacje dodatkowe:

Zapoznaj się z [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Contents Podręcznikiem użytkownika] zawierającym informacje o tym jak korzystać z oprogramowania wiki.

== Na początek ==
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Configuration_settings Lista ustawień konfiguracyjnych]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:FAQ MediaWiki FAQ]
* [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-announce Komunikaty o nowych wersjach MediaWiki (lista dyskusyjna)]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Localisation#Translation_resources Przetłumacz MediaWiki na swój język]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Combating_spam Dowiedz się, jak walczyć ze spamem na swojej wiki]

PomocBU

2020-07-17T14:07:13Z

Rafał Raczyński:

System pomocy BUWr umożliwia użytkownikom zgłaszanie, monitorowanie, interakcję w ramach rozwiązywania istniejących problemów natury informatycznej.

Portal system znajduje się pod adresem: [https://pomoc.bu.uni.wroc.pl/portal https://pomoc.bu.uni.wroc.pl/portal] i jest dostępny tylko z wewnętrznej sieci BUWr.
Aby założyć zgłoszenie za pomocą portalu wymagane jest zalogowanie się na login domenowy BUWr (login i hasło jak do komputera służbowego).

[[Plik:Pomoc_bu_001.png]]

Po pomyślnym zalogowaniu użytkownik widzi panel z aktualnymi zgłoszeniami oraz formularz tworzenia nowego zgłoszenia:

[[Plik:Pomoc_bu_002.png]]

W celu sprawdzenie starych zgłoszeń, np. w celu ponownego otwarcia należy otworzyć stronę kolejki zgłoszeń:

[[Plik:Pomoc_bu_003.png]]

Otworzy się wówczas panel zgłoszeń:

[[Plik:Pomoc_bu_004.png]]

Alternatywną metodą wysłania zgłoszenia jest napisanie emaila z krótkim opisem sprawy na adres: pomoc.bu@uwr.edu.pl.
Email oprócz krótkiego opisu może zawierać załączniku (np. zrzuty ekranu) aby jak najprecyzyjniej wyrazić istotę problemu.
Po wysłaniu zgłoszenia, w krótkim czasie system wyśle wiadomość zwrotną, potwierdzającą założenie zgłoszenia (ticket #<numer>).
O jakichkolwiek zmianach w zgłoszeniu (np. przypisanie osoby do rozwiązania problemu) użytkownik zgłaszający będzie powiadamiany
automatycznymi powiadomieniami (wiadomościami email). Tą drogą może również uzupełnić zgłoszenie wybierając w poczcie opcję "odpowiedz"
- ważne aby nie modyfikować tematu wiadomości, co umożliwi systemowi automatyczne dołączenie wiadomości do rekordu zgłoszenia.

PomocBU

2020-07-17T14:06:32Z

Rafał Raczyński:

System pomocy BUWr umożliwia użytkownikom zgłaszanie, monitorowanie, interakcję w ramach rozwiązywania istniejących problemów natury informatycznej.

Portal system znajduje się pod adresem: [https://pomoc.bu.uni.wroc.pl/portal https://pomoc.bu.uni.wroc.pl/portal] i jest dostępny tylko z wewnętrznej sieci BUWr.
Aby założyć zgłoszenie za pomocą portalu wymagane jest zalogowanie się na login domenowy BUWr (login i hasło jak do komputera służbowego).

[[Plik:Pomoc_bu_001.png]]

Po pomyślnym zalogowaniu użytkownik widzi panel z aktualnymi zgłoszeniami oraz formularz tworzenia nowego zgłoszenia:

[[Plik:Pomoc_bu_002.png]]

W celu sprawdzenie starych zgłoszeń, np. w celu ponownego otwarcia należy otworzyć stronę kolejki zgłoszeń:

[[Plik:Pomoc_bu_003.png]]

Otworzy się wówczas panel zgłoszeń:

[[Plik:Pomoc_bu_004.png]]

Alternatywną metodą wysłania zgłoszenia jest napisanie emaila z krótkim opisem sprawy na adres: pomoc.bu@uwr.edu.pl.
Email oprócz krótkiego opisu może zawierać załączniku (np. zrzuty ekranu) aby jak najprecyzyjniej wyrazić istotę problemu.
Po wysłaniu zgłoszenia, w krótkim czasie system wyśle wiadomość zwrotną, potwierdzającą założenie zgłoszenia (ticket #<numer>).
O jakiekolwiek zmianach w zgłoszeniu (np. przypisanie osoby do rozwiązania problemu) użytkownik zgłaszający będzie powiadamiany
automatycznymi powiadomieniami (wiadomościami email). Tą drogą może również uzupełnić zgłoszenie wybierając w poczcie opcję "odpowiedz"
- ważne aby nie modyfikować tematu wiadomości, co umożliwi systemowi automatyczne dołączenie wiadomości do rekordu zgłoszenia.

PomocBU

2020-07-17T14:03:30Z

Rafał Raczyński:

System pomocy BUWr umożliwia użytkownikom zgłaszanie, monitorowanie, interakcję w ramach rozwiązywania istniejących problemów natury informatycznej.

Portal system znajduje się pod adresem: [https://pomoc.bu.uni.wroc.pl/portal https://pomoc.bu.uni.wroc.pl/portal] i jest dostępny tylko z wewnętrznej sieci BUWr.
Aby założyć zgłoszenie za pomocą portalu wymagane jest zalogowanie się na login domenowy BUWr (login i hasło jak do komputera służbowego).

[[Plik:Pomoc_bu_001.png]]

Po pomyślnym zalogowaniu użytkownik widzi panel z aktualnymi zgłoszeniami oraz formularz tworzenia nowego zgłoszenia:

[[Plik:Pomoc_bu_002.png]]

W celu sprawdzenie starych zgłoszeń, np. w celu ponownego otwarcia należy otworzyć stronę kolejki zgłoszeń:

[[Plik:Pomoc_bu_003.png]]

Otworzy się wówczas panel zgłoszeń:

[[Plik:Pomoc_bu_004.png]]

Alternatywną metodą wysłania zgłoszenia jest napisanie maila z krótkim opisem sprawy na adres: pomoc.bu@uwr.edu.pl.
Mail oprócz krótkiego opisu może zawierać załączniku (np. zrzuty ekranu) aby jak najprecyzyjniej wyrazić istotę problemu.
Po wysłaniu zgłoszenia mailem, w krótkim czasie system wyśle mail potwierdzający założenie zgłoszenia (ticket #<numer>).
O jakiekolwiek zmianach w zgłoszeniu (np. przypisanie osoby do rozwiązania problemu) użytkownik zgłaszający będzie powiadamiany
automatycznymi mailami.

PomocBU

2020-07-17T13:58:30Z

Rafał Raczyński:

PomocBU

2020-07-17T13:57:19Z

Rafał Raczyński:

Plik:Pomoc bu 004.png

2020-07-17T12:18:46Z

Rafał Raczyński:

Plik:Pomoc bu 003.png

2020-07-17T12:18:35Z

Rafał Raczyński:

Plik:Pomoc bu 002.png

2020-07-17T12:18:22Z

Rafał Raczyński:

Plik:Pomoc bu 001.png

2020-07-17T12:09:09Z

Rafał Raczyński: Logowanie do portalu pomocy BUWr

Logowanie do portalu pomocy BUWr

PomocBU

2020-07-17T12:06:58Z

Rafał Raczyński:

PomocBU

2020-07-17T12:06:18Z

Rafał Raczyński: Utworzono nową stronę "System pomocy BUWr umożliwia użytkownikom zgłaszanie, monitorowanie, interakcję w ramach rozwiązywania istniejących problemów natury informatycznej. Portal syste..."

Strona główna

2020-07-17T11:55:31Z

Rafał Raczyński: /* Dostępne Działy */

Witamy na MediaWiki BUWr

==Dostępne Działy==
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Metadane Metadane]
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/PomocBU System pomocy BUWr]

==Dostępne artykuły wiki==
* [https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Publikowanie_czasopism Publikowanie czasopism]

____

Informacje dodatkowe:

Zapoznaj się z [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Contents Podręcznikiem użytkownika] zawierającym informacje o tym jak korzystać z oprogramowania wiki.

== Na początek ==
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Configuration_settings Lista ustawień konfiguracyjnych]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:FAQ MediaWiki FAQ]
* [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/mediawiki-announce Komunikaty o nowych wersjach MediaWiki (lista dyskusyjna)]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Localisation#Translation_resources Przetłumacz MediaWiki na swój język]
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:Combating_spam Dowiedz się, jak walczyć ze spamem na swojej wiki]

Europeana - poziomy metadanych

2020-07-03T13:25:58Z

Rafał Raczyński: /* Dział */

==Dział==
[https://wiki.bu.uni.wroc.pl/index.php/Metadane Metadane]

Europeana Publishing Framework definiuje trzy poziomy jakości metadanych: A, B i C. Każdy z nich ma zapewnić konkretne możliwości wykorzystania treści cyfrowych opisanych za pomocą metadanych spełniających dane wymagania. Są one uzupełnieniem polityki jakości Europeany związanej z zawartością i licencjonowaniem.

Poziomy jakości metadanych odzwierciedlają założenie, że bogatsze i lepiej ustrukturyzowane metadane zwiększają szanse obiektu cyfrowego na znalezienie się w wynikach wyszukiwań prowadzonych przez użytkowników. Tym samym zwiększają szanse promocji samego materiału oraz instytucji, która go udostępniła.

Streszczenie założeń dotyczących jakości metadanych zostało zaprezentowane w dokumencie: ''[https://pro.europeana.eu/files/Europeana_Professional/Publications/Publishing_Framework/Europeana_publishing_framework_metadata_v-0-8.pdf Europeana Publishing Framework: Metadata]''

'''Poziom C''' (Tier C) - najwyższy poziom jakości metadanych, zakłada wykorzystanie Europeany jako platformy wiedzy. Aby zrealizować ten cel metadane muszą dostarczać precyzyjne dane w każdej z wyróżnionych kategorii.

'''W zakresie języka''': Co najmniej 75% podanych [https://docs.google.com/document/d/1-2fL1ptMGkzAsOzohC22zvPJr8fb56VY6L65atvNEp4/edit relewantnych] pól metadanych EDM ma co najmniej 1 kwalifikowaną (standardową) wartość językową, np. "pl"

'''W zakresie elementów ułatwiających'''<ref> Scenariusze odkrywania danych:
* przeglądanie według dat lub przedziałów czasu,
* przeglądanie przez temat lub typ,
* przeglądanie przez dostawców danych,
* przeglądanie przez miejsca.</ref> co najmniej cztery różne elementy opisu z dwóch grup Scenariuszy odkrywania.

'''W zakresie klas treściowych''': Dane obejmują co najmniej dwie różne klasy treściowe z wszystkimi niezbędnymi elementami, lub z odnośnikiem do [https://pro.europeana.eu/page/europeana-semantic-enrichment#enrich-your-own-metadata słownictwa LOD]

== Wyjaśnienia ==
<div class="references-small"> <references /> </div>